Kış geldi, soba kullanımı arttı; karbonmonoksit ve karbondioksit insan sıhhatine risk oluşturuyor

HAVALARIN soğumasıyla birlikte artan soba kullanımı, hava kirliliğini de beraberinde getirdi. Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği’ne (TMMOB) bağlı Adana Çevre Mühendisleri Odası Başkanı Deniz Orhan, “Kömür kullanımından kaynaklanan karbonmonoksit, karbondioksit ve partikül hususlar kısa vadede önemli sıhhat problemlerine yol açabileceği üzere, uzun vadede de kronik hastalıkların gelişmesine yer hazırlamaktadır” dedi

Havaların soğumasıyla birlikte kentteki meskenlerde ısınma gereksinimi soba yakarak karşılanmaya başlandı. Kömür ve odun kullanılan sobaların yaygın olarak tercih edildiği, duman kaplayan mahallelerde nefes almak da güçleşiyor. Bacalardan çıkan dumanın karbonmonoksit salınımına yol açtığını belirten uzmanlar, soba kullanımını kentteki hava kirliliğinin en kıymetli nedenlerinden biri olarak görüyor. Uzmanlar, bu durumun uzun vadede hem insan sıhhati hem de iklim değişikliği üzerinde olumsuz tesirler oluşturduğuna dikkat çekiyor. Bahse ait Demirören Haber Ajansı’na açıklama yapan TMMOB’ya bağlı Adana Çevre Mühendisleri Odası Başkanı Deniz Orhan, yaz aylarına kıyasla hava kirliliğinin arttığını belirtti.

‘HAVA KİRLİLİĞİ AÇISINDAN RİSK’

Orhan, kış ayının gelmesiyle birlikte fosil yakıtların kullanılması hava kirliliği açısından büyük risk taşıdığını söyleyerek, “Adana’da farklı bölgelerde konumlanmış 8 adet hava kalitesi ölçüm istasyonu bulunuyor. Geçtiğimiz haftalara kadar bu istasyonlardan elde edilen bilgilere baktığımızda hava kalite indeksinin çoklukla ‘iyi’ ve ‘orta’ düzeylerde seyrettiğini gördük. Lakin kış koşullarının ağırlaşmasıyla birlikte, bilhassa gelir düzeyi daha düşük bölgelerde soba yakımının artması ve kömür üzere fosil yakıtların kullanılması, hava kirliliği açısından önemli bir risk oluşturmaya başlamaktadır” diye konuştu.

‘PLASTİK ÜZERE UYGUN OLMAYAN YAKITLAR KULLANILIYOR’

Kömür ve odun yakılması sonucu oluşan karbonmonoksidin, insan sıhhati üzerinde olumsuzluk yaşattığını anlatan Deniz Orhan, “Kömür yakılması sonucunda karbonmonoksit, karbondioksit, azot oksitler ve bilhassa partikül unsur salınımı meydana geliyor. Bu kirleticilerin insan sıhhati üzerinde olumsuz tesirleri bilimsel olarak da ortaya konmuş durumda. Teneffüs yolu hastalıkları, kalp-damar rahatsızlıkları, akciğer hastalıkları ve birtakım kanser çeşitleri bu kirleticilerle direkt ilişkilendirilmektedir Bilhassa soba yakımının ağır olduğu bölgelerde sabah ve akşam saatlerinde sis katmanı oluşma ihtimali artıyor. Bu durum çocuklar, yaşlılar ve kronik rahatsızlığı bulunan bireyler için önemli bir sıhhat riski oluşturuyor. Bununla birlikte vakit zaman kömür dışında, plastik üzere uygun olmayan yakıtların da kullanıldığı tarafında duyumlar alıyoruz. Bu çeşit yakıtlar hava kirliliğini çok daha tehlikeli boyutlara taşıyabiliyor” sözlerini kullandı.

DOĞAL GAZ YAYGINLAŞMALI

Orhan, acil bir formda doğal gaz kullanımının yaygınlaştırılması gerektiğini vurgulayarak, şöyle konuştu:

“Bunun yanı sıra Adana üzere yılda ortalama 300 gün güneş alan bir kentte, güneş gücü başta olmak üzere yenilenebilir güç kaynaklarına yatırım yapılması gerekiyor. Bu alanlarda verilecek teşvik ve hibeler, hava kirliliğinin azaltılmasına önemli katkı sağlar. Hava kirliliğine neden olan bir başka değerli etken de motorlu taşıt sayısı ve bunların oluşturduğu egzoz emisyonlarıdır. Elektrikli ve hibrit araçların teşvik edilmesi, toplu taşıma kullanımının artırılması ve bisiklet yollarının yaygınlaştırılması, sıfır ya da düşük emisyonlu ulaşımı teşvik edecekti.”

KISA VE UZUN VADEDE ÖNEMLİ RİSKLER TAŞIYOR

Soba yakımının getirisinde oluşan hava kirliliğinin büyük bir insan sıhhati sorunu hale getireceğini aktaran Deniz Orhan, “Hava kirliliği, bilhassa teneffüs yolu hastalıkları ve kalp-damar rahatsızlıklarına neden olabilmektedir. Kömür kullanımından kaynaklanan karbonmonoksit, karbondioksit ve partikül unsurlar kısa vadede önemli sıhhat sıkıntılarına yol açabileceği üzere, uzun vadede de kronik hastalıkların gelişmesine taban hazırlamaktadır. Bunun yanı sıra fosil yakıt kullanımı, iklim krizinin temel nedenlerinden biridir. İklim krizi; yağış sistemlerinin bozulmasına, kuraklığın artmasına ve ziraî üretimin azalmasına yol açarak çok boyutlu meseleler yaratmaktadır. Bilhassa soba yakımının ağır olduğu bölgelerde, akşam saat 17.00-18.00’den sonra çocukların, yaşlıların ve sıhhat sorunu bulunan bireylerin dışarı çıkması kimi durumlarda sakıncalı olabilmektedir. Bu hususta hem ferdî tedbirler alınmalı hem de gerekli kamu ihtarları yapılmalıdır” dedi.