Dışişleri Bakanı Fidan, 16’ncı Büyükelçiler Konferansı’nın açılışında konuştu Açıklaması

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan 16’ncı Büyükelçiler Konferansı’nın açılışında yaptığı konuşmada, “Uluslararası sistemin tıkandığı ve tahlil düzeneklerinin felç olduğu bu ortamda, barışı, istikrarı ve refahı diplomatik araçlarımızla şahsen biz inşa etmek zorundayız.” dedi.

Fidan, “Barış, İstikrar ve Refah Üreten Dış Politika” temasıyla Ankara’da bir otelde düzenlenen 16’ncı Büyükelçiler Konferansının açılışında konuştu.

Büyükelçilerle bir ortaya gelmenin, merkezdeki vizyon ve iradenin alandaki deneyimle bütünleşerek ortak aklı ortaya koyduğu bir yer oluşturduğunu belirten Fidan, konferansın düşünmeye ve büyük resme odaklanmaya imkan tanıdığını vurguladı.

Fidan, Dışişleri Bakanlığının geçmişten bugüne devlet teşkilatı içinde müstesna bir pozisyonda olduğunun altını çizerek, kadim devlet geleneğinin temsilcileri olduklarını söyledi.

Hariciye teşkilatının, devletin bekası ile milletin refahı için sürekli kritik roller üstlendiğinin altını çizen Fidan, “Bugün de gücümüzü ulusal iradenin tecellisiyle çeyrek asırdır ülkemize liderlik eden Sayın Cumhurbaşkanımızın (Recep Tayyip Erdoğan) güçlü duruşundan alıyor, Türkiye Yüzyılı vizyonumuzu kararlılıkla inşa ediyoruz.” diye konuştu.

Fidan, Türkiye’nin diplomasi geleneği ve kurumsal hafızası bakımından az sayıdaki esaslı ülkeler ortasında yer aldığını, güçlü Türk diplomasisinin karşılaşılan sınamaların üstesinden muvaffakiyetle gelebilecek kudrette olduğunu lisana getirdi.

“Çağın öngörülemez yapısı diplomatların rolünü hayati kılıyor”

Fidan, konferansın bu yılki temasının edilgenliği reddeden, memleketler arası sistemin açıklarını kapatmaya talip, nizam kurucu dış siyaset anlayışının bir yansıması olduğunu belirterek, “Uluslararası sistemin tıkandığı ve tahlil düzeneklerinin felç olduğu bu ortamda, barışı, istikrarı ve refahı diplomatik araçlarımızla şahsen biz inşa etmek zorundayız.” tabirlerini kullandı.

Fidan, irtibat teknolojilerinin hızlandığı bir çağda klasik diplomata ve diplomasiye hala muhtaçlık olup olmadığının tartışıldığını hatırlatarak, çağın belgisiz ve öngörülemez yapısının diplomatların rolünü hiç olmadığı kadar “hayati” kıldığını vurguladı.

Enformasyon ile nitelikli bilgi ortasındaki farkın derinleştiğini aktaran Fidan, bilgi kirliliğinin içinden ulusal menfaatleri ilgilendiren nitelikli bilgiyi tespit ederek stratejik tahlil yapmanın hayati hale geldiğini söyledi.

Fidan, dış misyonların bulunduğu başkentlerde “ne konuşulduğunu değil, ne kastedildiğini” yetenekli diplomatların anlayabileceğine işaret etti.

Dış siyasetteki harikulâde gündem çeşitliliği nedeniyle diplomatların rolünün her zamankinden daha hayati olduğunu yineleyen Fidan, diplomatik meslek memurlarının arabuluculuktan kriz idaresine kadar geniş bir yelpazede misyonlarını icra ettiğini hatırlattı.

“Saygın ve başkan bir Türkiye inşa ediyoruz”

Türkiye eksenli, bağımsız ve ulusal bir vizyonun temel olduğunu vurgulayan Fidan, şöyle devam etti:

“360 derece perspektifiyle yürüttüğümüz dış siyasetimiz, işte bu güçlü vizyonun hem mimarı hem de taşıyıcısıdır. Sayın Cumhurbaşkanımızın bizlere istikametini çizdiği, Türkiye Yüzyılı amacıyla yakın coğrafyasında güvenlik ve refah üreten, bölgesel ve global seviyede nizam kurucu rolünü pekiştiren, milletlerarası ticarette pazar hissesini ve rekabetçiliğini artırmış ve milletlerarası sisteme kendi özgün siyasi ve kültürel katkısını sunabilen, saygın ve önder bir Türkiye inşa ediyoruz.”

Fidan, güçlü Türkiye vizyonunu Cumhurbaşkanı Erdoğan liderliğinde somut icraata dönüştürmek için çabaladıklarının altını çizerek, “Bugün Orta Doğu’dan Balkanlar’a, Afrika’dan Orta Asya’ya Türkiye’nin tavrının kurulan denklemlerde dikkate alınması, bir Türkiye Vizyonu’ndan bahsedilmesi tesadüf değildir. Bu, gece gündüz demeden sebatla çalışan Hariciye teşkilatımızın ve gerinizdeki güçlü siyasi iradenin yapıtıdır.” biçiminde konuştu.

Türk diplomasisinin vakit ve uzaklık tanımayacağını lisana getiren Fidan, milletlerarası düzenle, bölgesel krizlerle ve insanlığın geleceğiyle ilgili her hususta Türkiye’nin her vakit söyleyecek özgün bir kelamı ve doktrini bulunacağını kaydetti.

Dışişleri Bakanlığının devlet içindeki rolü

Fidan, memleketler arası bağlar literatürünün, içinde bulunulan devri tanımlamakta vakit zaman yetersiz kaldığına dikkati çekerek, mevcut durumun bazıları tarafından “İkinci Soğuk Savaş”, bazıları tarafından da “çok kutuplu düzensizlik” olarak tanımlandığını aktardı.

Dışişleri Bakanlığının çalışma prensiplerini ve devlet içindeki rolünü üç temel sütun üzerine tekrar inşa etiklerini kaydeden Fidan, bu temellerden birincisinin Türkiye’nin dış siyasetteki türlü güç ögelerinin ve münasebetlerinin stratejik envanterini tutmak olduğunu belirtti.

Bakan Fidan, bu minvalde, büyükelçilerin alandan süzerek merkeze sunduğu değerlendirmelerin büyük ehemmiyet taşıdığını vurguladı.

Bakanlığın devlet içindeki rollerinden ikincisinin “pozisyon üretmek” olduğuna işaret eden Fidan, bakanlığın krizler ortaya çıkmadan evvel senaryolara çalışarak Türkiye’nin o hususta nerede durması gerektiğini ve ulusal menfaatlerin hangi tarafta ağır bastığını belirlediklerini açıkladı.

Fidan, “Başkalarının ürettiği kavramlarla, oburlarının çizdiği sonlar içinde siyaset oluşturma zamanı çoktan kapanmıştır. Sizlerden beklentim açık ve nettir: Günlük mesainin yoğunluğunda büyük resmi hiçbir vakit için gözden kaçırmayın. Stratejik öngörülerinizi ve yaratıcı fikirlerinizi bizlerle paylaşmaktan çekinmeyin.” dedi.

Bakanlığın, dış bağlantıların tamamının eşgüdümünden ve uyumundan sorumlu olduğunu hatırlatan Fidan, “Bu anlayış doğrultusunda, ülkemizin, güvenlik, savunma, istihbarat, teknoloji, iktisat, ticaret, güç, ulaştırma, sıhhat, kültür, turizm dahil, tüm amaçlarını bütüncül olarak ele almaktayız. Bu alanların tamamında dış bağlarımızı tüm boyutlarıyla uygulama ve koordine etme sorumluluğumuzu ilgili kurum ve kuruluşlarımızla yakın ve faal bir eşgüdüm içinde yerine getirmekteyiz. Bir öbür sözle, tüm devlet kurumlarımızın gücünü tek bir noktaya odaklayan mercek misyonunu üstlenmekteyiz. Bu vazifesi daha da faal kılacak çalışmaları sizler her gün yürütüyorsunuz, yürütmeye de devam edeceksiniz.” diye konuştu.

Türkiye, Gazze’de ateşkesin sağlanmasında “başat rol” oynadı

Bakan Fidan, bütüncül kapasiteyi, stratejik aklı, global vicdanı ve bölgesel istikrarı sınayan en kritik cephelerde bilfiil seferber ettiklerini aktardı.

Gazze’de 7 Ekim 2023’ten bu yana yaşananların insanlık tarihine “kara bir leke” olarak geçtiğini söz eden Fidan, fakat bunun tıpkı vakitte global bir uyanışa vesile olduğunu belirtti.

Fidan, İsrail’in Gazze’de işlediği soykırım karşısında, Türkiye’nin global vicdanın sesi olduğuna dikkati çekerek, “Filistin sorununda en başından beri izlediğimiz unsurlu tavır, ateşkesin sağlanmasında başat rol oynadı.” tabirlerini kullandı.

Türkiye’nin bu husustaki uğraşlarının milletlerarası kamuoyu nezdinde büyük yankı bulduğuna değinen Fidan, “Artık Batı başşehirlerinde dahi iki devletli tahlil kabul görüyorsa, bunda diplomasimizin ısrarlı ve unsurlu duruşunun hissesi büyüktür.” biçiminde konuştu.

Fidan, Filistin’de kalıcı barışın sağlanması için hala vakte muhtaçlık olduğunu vurgulayarak, “Bu şuurla, iki devletli tahlil vizyonunu hayata geçirmek için sabırla ve kararlılıkla çalışmaya devam edeceğiz.” dedi.

Rusya-Ukrayna Savaşı

Rusya-Ukrayna Savaşına da değinen Fidan, “Savaşın başladığı birinci günden bu yana, unsurumuz net oldu: ‘Savaşın kazananı, adil bir barışın ise kaybedeni olmaz.’ Bu inançla, savaşın diplomasi masasında sona ermesi için en ağır uğraşı gösteren ülke olduk. İstanbul, hala tarafların teknik seviyede bir ortaya gelebildiği ve barışın parametrelerini tartışabildiği yegane platform olma özelliğini korumaktadır.” diye konuştu.

Fidan, bu durumun Türk diplomasisine duyulan itimadın bir tezahürü olduğunu belirterek, Türkiye’nin, savaşın diplomatik yollarla bitirilmesi için her türlü inisiyatifi almaya, kolaylaştırıcı rol oynamaya ve barış masasını tekrar kurmaya hazır olduğunu vurguladı.

Suriye’deki durum

Rejimin devrilmesinin sene-i devriyesinde Suriye’nin, Türk diplomasinin tarihin yanlışsız tarafında durduğu ve alnının akıyla çıktığı öteki bir örnek olduğunu tabir eden Fidan, şöyle devam etti:

“Geriye dönüp baktığımızda, son 15 yılda Suriye alanında tarihin en şiddetli imtihanlarından birini verdik. Bunun siyasi ve ekonomik maliyetini ödedik, lakin insanlık onurundan taviz vermedik. Bu süreçte yalnız bırakıldığımız, birçok ülkenin terör örgütleriyle taktiksel işbirliklerine girdiği devirler oldu. Lakin biz rotamızdan şaşmadık. ve nihayetinde tarih kendi kararını verdi. 8 Aralık 2024, Suriye halkı için yeni bir umut sayfasının açıldığı bir milat oldu. Lakin Suriye’de işimiz aslında yeni başlıyor. Biz inanıyoruz ki dış müdahalelerden arınmış, istikrarlı bir Suriye, bölgemiz için büyük bir artı paha olacaktır. Türkiye, bu süreçte dost ve kardeş Suriye halkının yanında olmaya kararlılıkla devam edecektir.”

Fidan, tüm bu muvaffakiyetlerin merkezdeki ve alandaki grubun ve büyükelçilerin özverili çalışmaları sayesinde gerçekleştiğini kaydederek, “Ancak mevcut başarılarla yetinemeyiz. Dünya giderek daha çetin bir rekabetin içine giriyor. Diplomaside elde ettiğimiz her muvaffakiyetin akabinde, önümüzde aşılması gereken yeni bir eşik, daha kuvvetli bir imtihan beliriyor.” tabirlerini kullandı.

Mevcut memleketler arası sistemin çeşitli alanlarda kilitlendiğini lisana getiren Fidan, Birleşmiş Milletler Güvenlik Kurulunda (BMGK) ıslahat gereksiniminden global ticaret sistemindeki adaletsizliklere kadar pek çok alanda tıkanıklıklar olduğunu hatırlattı.

Fidan, bu düğümlerin tahlilinde özgün fikirler üreten, meselelere bölgesel ve yaratıcı tahliller sunan ülkelerin ön plana çıktığına işaret ederek, “Kendimizi daima rekabetçi bir pozisyonda tutabilmemizin yolu, inisiyatif geliştirebilme kapasitemizden geçiyor.” biçiminde konuştu.

Uluslararası sistemdeki mevcut kilitlenmeleri açmanın yollarını ararken, büyükelçilere de kıymetli misyonlar düştüğünü aktaran Fidan, “Her an kendinize şu soruları sormanız ehemmiyet taşıyor: Bu tıkanıklığı nasıl aşabiliriz? Ülkemizin menfaatlerini ilerletmek için daha fazla ne yapabiliriz? Uzun erimli stratejik iştirakler kurmak için nasıl yaratıcı fikirler geliştirebiliriz? Bu bağlamda, teklif getiren, ufuk açan, proaktif bir yaklaşımı teşvik ediyor ve bekliyoruz.” dedi.

Türkiye’nin diplomasi mimarisi

Fidan, Türkiye’nin diplomasi mimarisinin bir başka boyutunun da telaffuz olduğunu, güçlü bir vizyona sahip olunsa dahi bunun yanlışsız ve daima güncellenen bir telaffuzla tahkim edilmesi gerektiğini söyledi.

Algıların, birden fazla vakit gerçeğin önüne geçtiği bir çağda haklı olmanın yetmediği tespitini yapan Fidan, haklılığın “doğru anlatılması” ve kitlelerle ulaştırması zorunluluğuna dikkati çekti.

Fidan, son yıllarda başarılanların kendilerine bulunulan çağın, bölgesel paydaşlıklar ve “sahiplenme” yaklaşımı üzerinden ilerlendiğini gösterdiğini aktararak, sav sahibi olmanın, yalnızca kelam söylemek değil, vaktin ruhuna hükmetmek olduğuna değindi.

Konjonktürün dinamik olması durumunda, Türk diplomasisinin de o kadar çevik olmak zorunda olduğunun altını çizen Fidan, geleceği şekillendirmek isteyenlerin olayların gerisinden sürüklenen değil, bu dinamizmin mantığını ve tabiatını çözüp, o dinamizmi şahsen yöneten ve yönlendiren bir akılla hareket etmesi gerektiğini bildirdi.

Türk diplomasi geleneği

Fidan, Türkiye’nin, bu noktada artan global düzensizliğe karşı, nizam kurucu vasfa sahip az sayıda aktörden biri olarak sahneye çıktığını lisana getirerek, öteki bir devletin sistemini felç edecek bu krizlerin 4-5 adedini birebir anda yönetebilme kapasitesine sahip olunduğu vurgusunu yaptı.

Bunun hem tarihin Türkiye’ye yüklediği misyonun hem de milletlerarası ilgilerin mevcut şartlarının doğal bir sonucu olduğunu söyleyen Fidan, Ankara’nın “kadimden çağdaşa tevarüs eden devlet aklıyla” krizleri sadece göğüslemediğini, birebir vakitte fırsata tahvil ettiğini belirtti.

Fidan, bu çerçevede, tarih boyunca Türkiye’nin inisiyatif geliştirme kapasitesinin yeni bir olgu olmadığını, etraftaki her krizin, tıpkı vakitte Türk hariciyesinin tahlil kapasitesini ve vizyonunu harekete geçiren bir imtihan alanı olduğunu anlattı.

Yenilikçi diplomasi anlayışı çerçevesinde, bölgenin gereksinimlerine yönelik yaratıcı platformlar geliştirilmeye devam edildiğini aktaran Fidan, “Temmuz ayında İstanbul’da birinci toplantısını düzenlediğimiz, ikinci toplantısını Ocak ayında düzenleyeceğimiz Balkan Barış Platformu, bunlardan biridir.” diye konuştu.

Fidan, Türk dünyasında da yeni bir dayanışma çağının inşa edildiğine işaret ederek, Türk Devletleri Teşkilatı’nın (TDT) Devir Başkanlığı’nın 2026’da Türkiye’de düzenlenecek tepeyle Azerbaycan’dan devralınacağı bilgisini paylaştı.

Ankara’nın İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) Dışişleri Bakanları Kurulu Devir Başkanlığını yürüttüğünü hatırlatan Fidan, bilhassa Filistin problemi bağlamında, İslam aleminin ortak vicdanını harekete geçirmek için ağır mesai harcandığını lisana getirdi.

Fidan, Türkiye’nin üyesi olduğu memleketler arası kuruluşlarda da aktif ve yönlendirici roller üstlendiğinin altını çizerek, BM’de “mazlumların sesi olmaya” devam edildiğini kaydetti.

Türkiye’nin BM Güvenlik Kurulu’nun ıslahat gereksinimini en yüksek düzeyde lisana getirdiğini hatırlatan Fidan, Karadeniz’den Balkanlar’a, Afrika Boynuzu’ndan Güney Asya’ya, arabuluculuk ve kolaylaştırıcılık alanında dünyanın önde gelen ülkelerinden biri olunduğu iletisini verdi.

Fidan, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatının (AGİT) tekrar fonksiyonel hale getirilmesinin desteklendiğini aktararak, “Bugün de ortamızda bulunan Büyükelçi Feridun Sinirlioğlu’nun AGİT Genel Sekreterliği misyonuna seçilmesi, Türk diplomasisinin yetiştirdiği takımların milletlerarası toplulukta ulaştığı prestiji göstermektedir.” sözlerini kullandı.

Türkiye’nin NATO’daki konumu

NATO ittifakındaki pozisyonun hayati değerde olduğunu vurgulayan Fidan, Ankara’nın 2026 yılında NATO Tepesi’ne mesken sahipliği yapacağını söyledi.

Fidan, bu doruğun Soğuk Savaş sonrasında en büyük dönüşümlerden birini yaşayan ittifakın birlik ve dayanışması açısından tarihi bir buluşma olacağını belirterek, hazırlıkların titizlikle sürdürüldüğünü aktardı.

Başarının rehavete değil, daha büyük bir uğraşa sevk etmesi gerektiğini vurgulayan Fidan, çıtanın kendileri tarafından yükseltildiğini ve bunun gereğini yerine getirecek olanın da yeniden kendileri olduğunu tabir etti.

Fidan, değişen dünyada rekabetçi kalabilmek için Bakanlığın da kendi içinde bir ıslahat ve yenilenme sürecini kesintisiz sürdürmesi gerektiğinin ve çizilen global ufuk ve stratejik gayelerin, lakin bu yükü taşıyabilecek güçlü bir kurumsal omurga ile hayata geçirilebileceğinin altını çizdi.

Bu periyotta, diplomasinin kurumsal mimarisini ve vizyonunu, çağın ruhuna uygun, çok daha kapsamlı bir yapıya kavuşturmak mecburiyetinde olunduğunu aktaran Fidan, bu doğrultuda, bakanlığın hem nitelik hem de nicelik olarak geliştirildiğini söyledi.

Bakanlıktaki yenileme çalışmaları

Fidan, bakanlığın kapsamlı bir dönüşüm sürecinde olduğunu vurgulayarak, kronik işçi açığını kapatmaya yönelik kıymetli adımlar atıldığını lisana getirdi.

Kurum kültürünü kuşaktan nesile taşımak ismine, ustalar ile çıraklar ortasındaki köprünün sağlam tutulmasının değer taşıdığını kaydeden Fidan, bu bahiste büyükelçilere güvenildiğinin iletisini verdi.

Fidan, bir başka değerli atağın, Bakanlığın fiziki ve teknolojik altyapısını yenilemek olduğunu anlatarak, “İnşası süren yeni Dışişleri yerleşkesi projemiz, kurumsal vizyonumuzun sembol projelerinden biridir. Bakanlığımızın yeni yerleşkesinin temel atma merasimini, Sayın Cumhurbaşkanımızın da teşrifleriyle 17 Eylül’de gerçekleştirdik.” halinde konuştu.

Yeni yerleşkeyle birlikte teşkilatın birinci kere kendisi için inşa edilmiş, tarihi misyonu ve temsil misyonuna yakışır, müstakil bir binaya kavuşacağını kaydeden Fidan, elektronik arşiv ve bilgi idaresi sistemlerini geliştirerek kurumsal hafızanın kalıcı hale getirildiğini aktardı.

Dijital altyapının güçlendirilerek sürat ve tesir alanının artırıldığını vurgulayan Fidan, insan kaynağıyla, fizikî yerleriyle ve teknolojik donanımıyla Türkiye Yüzyılı’na yaraşır, global yük merkezine dönüşmüş bir Hariciye teşkilatı inşa edildiğini bildirdi.

Fidan, bu adımları atarken kurumsal kültürün esaslı kıymetlerinin de yaşatılmaya ihtimam gösterildiğini belirterek, konferans kapsamındaki bölgesel ve tematik oturumların, tüm bu mevzuları tartışmak bakımından değerli bir fırsat sunduğuna işaret etti.

Savunma ve güvenlikten iktisada, yapay zekadan güce, farklı alanlarda kapsamlı istişareler yapılacağını aktaran Fidan, burada lisana getirilen fikirlerin ve tekliflerin dikkatle not edilip ilerleyen devrin yol haritasının şekillendirileceğini tabir etti.

Fidan, toplantılarda görüş ve tespitlerin açık yüreklilikle lisana getirilmesi davetinde bulunarak, stratejik değerlendirmelere kıymet verildiğinin altını çizdi.

“Dünyanın dört bir yanında, bazen en güçlü coğrafyalarda, bazen çatışma bölgelerinde büyük bir özveriyle vazife yapan siz bedelli Büyükelçilerimizi yürekten selamlıyorum.” diyen Fidan, ağır mesailerin meşakkatini, vatan hasretini ve sık sık değişen nizamın getirdiği yükü büyükelçilerle omuzlayan büyükelçi eşleri ve evlatlarına teşekkürlerini sundu.

Fidan, birlik ve beraberlik ruhuyla, gelecekte çok daha büyük başarılara imza atılacağına yönelik inancını yineleyerek şehit diplomatları rahmetle andı.

Bu ortada, Bakan Fidan, açılış konuşmasından evvel beraberindeki heyetle Dışişleri Şehitliği’ni ve Anıtkabir’i ziyaret etti.