16. Büyükelçiler Konferansı… Bakan Fidan: “Suriye’de İşimiz Yeni Başlıyor”

(ANKARA) – Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, “Son 15 yılda Suriye alanında tarihin en kuvvetli imtihanlarından birini verdik. Bunun siyasi ve ekonomik maliyetini ödedik, lakin insanlık onurundan taviz vermedik. Bu süreçte yalnız bırakıldığımız, birçok ülkenin terör örgütleriyle taktiksel işbirliklerine girdiği periyotlar oldu. Lakin biz rotamızdan şaşmadık. ve nihayetinde tarih kendi kararını verdi. 8 Aralık 2024, Suriye halkı için yeni bir umut sayfasının açıldığı bir milat oldu. Lakin Suriye’de işimiz aslında yeni başlıyor. Biz inanıyoruz ki; dış müdahalelerden arınmış, istikrarlı bir Suriye, bölgemiz için büyük bir artı değer olacaktır” dedi.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Ankara’da bir otelde, “Barış, İstikrar ve Refah Üreten Dış Politika” temasıyla düzenlenen 16. Büyükelçiler Konferansı’nın resmi açılış merasimine katıldı.

Fidan, merasimde yaptığı konuşmada, Bakanlığın geçmişten bugüne devlet teşkilatı için müstesna bir kurum olduğunu belirtti. Kadim bir devlet geleneğinin temsilcileri olduklarını kaydeden Fidan, “Hariciye teşkilatımız, devletimizin bekası ve milletimizin refahı için hep kritik roller üstlenmiş, milletimizin takdirine defaatle mazhar olmuştur. Tarihin en kuvvetli dönemeçlerinde, ustalıkla icra ettiği diplomasiyle, üzerine düşeni muvaffakiyetle yerine getirmiştir. Bugün de gücümüzü, ulusal iradenin tecellisiyle çeyrek asırdır ülkemize liderlik eden Sayın Cumhurbaşkanımızın güçlü duruşundan alıyor, Türkiye Yüzyılı vizyonumuzu kararlılıkla inşa ediyoruz. Şunu özgüvenle tabir etmek gerekir ki, Türkiye, diplomasi geleneği ve kurumsal hafızası bakımından, bugün dünyada fakat bir elin parmaklarıyla sayılabilecek esaslı ülkeler arasındadır” sözlerini kullandı.

Tecrübelerin, sınamaların bitmediğini ve bitmeyeceğini gösterdiğini lisana getiren Fidan, “Ancak bir şeyden mutlaka eminiz: güçlü Türk diplomasisi, derin birikimi ve her geçen gün daha da gelişmekte olan yetenekleriyle her türlü sınamanın altından muvaffakiyetle kalkacak kudrettedir. Koşullar ne olursa olsun görevimiz bakidir: devletimizin ali menfaatlerini korumak ve milletlerarası alanda hak ettiği yeri almasını sağlamak” diye konuştu.

“B arışı diplomatik araçlarımızla şahsen biz inşa etmek zorundayız”

Fidan, bu yılki temanın “Barış, İstikrar ve Refah Üreten Dış Politika” olduğunu, bu temanın edilgenliği reddeden, milletlerarası sistemin açıklarını kapatmaya talip, tertip kurucu dış siyaset anlayışının bir yansıması olduğunu söyledi. Bakan Fidan, şöyle devam etti:

“Zira, milletlerarası sistemin tıkandığı ve tahlil düzeneklerinin felç olduğu bu ortamda, barışı, istikrarı ve refahı diplomatik araçlarımızla şahsen biz inşa etmek zorundayız. Bu inşa sürecinde en büyük desteğimiz, elbet Hariciyemizin esaslı kurumsal müktesebatı üzerine inşa ettiğimiz kapasite ve yeteneklerimizdir. Vaktin ruhu değişiyor. Diplomasinin tabiatı da buna nazaran evriliyor. Bugünlerde siz de şahit olmuşsundur sıkça tartışılan bir mevzu var: irtibat teknolojilerinin hızlandığı, başkanların birbirine direkt ulaşabildiği, yapay zekanın bilgi tahlili yaptığı bir çağda, klasik diplomata ve diplomasiye hala bu kadar gereksinim var mı? Şunu gözden kaçırmamalıyız. İçinde bulunduğumuz çağın birçok açıdan meçhul ve öngörülemez yapısı, diplomatik alakaları ve diplomatların rolünü hiç olmadığı kadar hayati kılmaktadır. Pekala neden? Birincisi, enformasyon ile nitelikli bilgi ortasındaki fark derinleşmiştir. Bugün dünya dev bir bilgi yığınına dönüşmüş durumda. Çok kısa müddette her türlü bilgiye erişmek mümkün. Fakat o devasa gürültünün ve bilgi kirliliğinin içinden ulusal menfaatlerimizi ilgilendiren kritik emareleri ve nitelikli bilgiyi tespit edebilmek ve stratejik tahlil yapabilmek her zamankinden kuvvetli ve hayati hale gelmiştir. Bulunduğunuz başkentlerde yalnızca ne konuşulduğunu değil, ne kastedildiğini, alandaki siyasi ve kültürel kodlara hakim, yetenekli ve nitelikli diplomatlar anlayabilir. Bu nedenle, diplomatik faaliyetleri asla salt bilgi taşıyıcılığına indirgeyemeyiz. Bilginin bağlamsal, fonksiyonel ve kullanılabilir bir düzleme oturması temeldir.

“Gü nümüzün diplomat profili, türlü alanlarda stratejik hakimiyet gerektiriyor”

İkinci olarak, dış siyasette harika bir gündem çeşitliliğiyle karşı karşıyayız. Hasebiyle, günümüzde diplomatlarımızın memleketler arası bağlardaki rolü ve aktifliği her zamankinden daha hayati duruma gelmiştir. Bugün diplomatik meslek memurlarımız müzakere masalarından resmi ziyaretlerin tertibine, kalkınma yardımlarından insani faaliyetlere, konsolosluk hizmetlerinden kültürel etkinliklere, arabuluculuktan kriz idaresine kadar geniş bir yelpazede vazifelerini fedakarca ifa etmektedir. Bugün, ticaret, finans, güç, teknoloji ve göç üzere alanlar birer hibrit savaş ögesine dönüşmüştür. Münasebetiyle, günümüzün diplomat profili, çeşitli alanlarda stratejik hakimiyet gerektirmektedir. Bir diğer deyişle, günümüz dünyasında diplomat esasen çok istikametli bir stratejist olmak durumundadır.”

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, gelinen noktada Türk dış siyasetinde, “Türkiye eksenli, bağımsız ve ulusal bir vizyon” temelini benimsediklerini belirterek, “360 derece perspektifiyle yürüttüğümüz dış siyasetimiz, işte bu güçlü vizyonun hem mimarı hem de taşıyıcısıdır. Sayın Cumhurbaşkanımızın bizlere istikametini çizdiği, Türkiye Yüzyılı maksadıyla; yakın coğrafyasında güvenlik ve refah üreten, bölgesel ve global seviyede sistem kurucu rolünü pekiştiren, milletlerarası ticarette pazar hissesini ve rekabetçiliğini artırmış ve milletlerarası sisteme kendi özgün siyasi ve kültürel katkısını sunabilen, saygın ve önder bir Türkiye inşa ediyoruz” diye konuştu.

“ Orta Doğu‘dan Balkanlar’a, Afrika’dan Orta Asya’ya Türkiye’nin tavrının dikkate alınması rastlantısal değil”

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan liderliğinde, güçlü Türkiye vizyonunu alanda somut icraata dönüştürmek için ağır gayret sarf edildiğini söyleyen Fidan, şunları kaydetti:

“Bugün Orta Doğu’dan Balkanlar’a, Afrika’dan Orta Asya’ya Türkiye’nin tavrının kurulan denklemlerde dikkate alınması, bir ‘Türkiye Vizyonu’ndan bahsedilmesi tesadüf değildir. Bu, gece gündüz demeden sebatla çalışan Hariciye teşkilatımızın ve gerinizdeki güçlü siyasi iradenin yapıtıdır. Bizim zihnimizdeki Türk dış siyaseti tasavvuru nettir: Türk diplomasisi vakit ve uzaklık tanımaz. Ufkumuzun sonları yoktur. Şiarımız ise şudur. Gerek milletlerarası düzenle gerek bölgesel krizlerle gerekse insanlığın geleceğiyle ilgili her bahiste, Türkiye’nin her daim söyleyecek özgün bir kelamı, masaya koyacak kendi doktrini vardır ve olacaktır.

Düzensizliğin ve belirsizliğin arttığı bir çağdayız. Fizik kuralları (Entropi) bize der ki, ‘Düzensizlik kendi haline bırakılırsa daima artar’. Öbür bir deyişle, kainatta her şey kendi haline bırakıldığında, doğal olarak daha sistemsiz bir duruma gerçek ilerleme eğilimindedir, insan perspektifinden bakıldığında.  Bugün maalesef global güvenlik mimarisi kendi haline bırakılmıştır.

Bakanlığımızın çalışma prensiplerini ve devlet içindeki rolünü üç temel sütun üzerine yine inşa ediyoruz. Birinci olarak, Bakanlığımızın temel vazifelerinden biri devletimizin dış siyasetteki çeşitli güç ögelerinin ve çeşitli alanlardaki bağlarının stratejik envanterini tutmaktır. Elimizde ne var, hangi alanda hangi araçlarımız mevcut? Hangi alakaları geliştiriyoruz? Bunu anlık olarak bilen ve yöneten bir data merkezi üzere çalışmaktayız. Bu sayede sağlıklı siyasetler üretebiliyoruz. Bu minvalde, sizin alandan süzüp merkeze sunduğunuz değerlendirmeler büyük kıymet taşımaktadır.

İkinci olarak, durum üreten bir Bakanlığız. Krizler kapımıza dayandığında ‘Ne yapacağız’ diye sormuyoruz. Kriz gelmeden senaryoları çalışıp, o mevzuda Türkiye’nin nerede durması gerektiğini, ulusal menfaatlerimizin hangi tarafta ağır bastığını belirliyoruz. Diğerlerinin ürettiği kavramlarla, diğerlerinin çizdiği hudutlar içinde siyaset oluşturma devranı çoktan kapanmıştır. Sizlerden beklentim açık ve nettir: günlük mesainin yoğunluğunda büyük resmi hiçbir vakit için gözden kaçırmayın. Stratejik öngörülerinizi ve yaratıcı fikirlerinizi merkezle paylaşmaktan çekinmeyin.

Üçüncü olarak, Dışişleri Bakanlığımız, dış bağların tamamının eş güdümünden, uyumundan sorumludur. Bu anlayış doğrultusunda, ülkemizin, güvenlik, savunma, istihbarat, teknoloji, iktisat, ticaret, güç, ulaştırma, sıhhat, kültür, turizm dahil, tüm amaçlarını bütüncül olarak ele almamız gerekmekte. Bu alanların tamamında dış bağlarımızı tüm boyutlarıyla uygulama ve koordine etme sorumluluğumuzu ilgili kurum ve kuruluşlarımızla yakın ve faal bir eş güdüm içinde yerine getirmekteyiz. Bir öbür sözle, tüm devlet kurumlarımızın gücünü tek bir noktaya odaklayan mercek misyonunu üstlenmekteyiz. Bu misyonu daha da aktif kılacak çalışmaları sizler her gün yürütüyorsunuz, yürütmeye de devam edeceksiniz.”

“İ ki devletli tahlil vizyonunu hayata geçirmek çalışmaya devam edeceğiz”

Fidan, Gazze’de İsrail’in işlediği soykırım karşısında global vicdanının sesi olduklarını kaydederek, Filistin sıkıntısında en başından beri izlenen prensipli tavrın, ateşkesin sağlanmasında başat rol oynadığını belirtti. Fidan, “Çabalarımız milletlerarası kamuoyları nezdinde büyük yankı buldu. Artık Batı başşehirlerinde dahi iki devletli tahlil kabul görüyorsa, bunda diplomasimizin ısrarlı ve unsurlu duruşunun hissesi büyüktür. Bugün geldiğimiz noktada, Filistin’de kalıcı barış için önümüzde hala uzun bir yol bulunmakta. Bu şuurla, iki devletli tahlil vizyonunu hayata geçirmek için sabırla ve kararlılıkla çalışmaya devam edeceğiz” dedi.

“Türkiye, barış masasını yine kurmaya hazır”

Rusya-Ukrayna savaşının dördüncü yılını geride bıraktığını ve savaşın başladığı birinci günden bu yana Türkiye’nin prensibinin net olduğunu vurgulayan Fidan, “‘Savaşın kazananı, adil bir barışın ise kaybedeni olmaz’. Bu inançla, savaşın diplomasi masasında sona ermesi için en ağır uğraşı gösteren ülke olduk. İstanbul, hala tarafların teknik seviyede bir ortaya gelebildiği ve barışın parametrelerini tartışabildiği yegane platform olma özelliğini korumaktadır. Bu, Türk diplomasisine duyulan inancın bir tezahürüdür. Türkiye, savaşın diplomatik yollarla bitirilmesi için her türlü inisiyatifi almaya, kolaylaştırıcı rol oynamaya ve barış masasını yine kurmaya hazırdır” sözlerini kullandı.

“ Suriye, Türk diplomasinin alnının akıyla çıktığı bir diğer örnek oldu”

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Suriye ile ilgili şu değerlendirmeyi yaptı:

“Rejimin devrilmesinin seneidevriyesinde Suriye, Türk diplomasinin tarihin yanlışsız tarafında durduğu ve alnının akıyla çıktığı bir diğer örnek olmuştur. Geriye dönüp baktığımızda, son 15 yılda Suriye alanında tarihin en güçlü imtihanlarından birini verdik. Bunun siyasi ve ekonomik maliyetini ödedik, fakat insanlık onurundan taviz vermedik. Bu süreçte yalnız bırakıldığımız, birçok ülkenin terör örgütleriyle taktiksel işbirliklerine girdiği devirler oldu. Lakin biz rotamızdan şaşmadık. ve nihayetinde tarih kendi kararını verdi. 8 Aralık 2024, Suriye halkı için yeni bir umut sayfasının açıldığı bir milat oldu. Lakin Suriye’de işimiz aslında yeni başlıyor. Biz inanıyoruz ki; dış müdahalelerden arınmış, istikrarlı bir Suriye, bölgemiz için büyük bir artı paha olacaktır. Türkiye, bu süreçte dost ve kardeş Suriye halkının yanında olmaya kararlılıkla devam edecektir.”

Mevcut başarılarla yetinilemeyeceğinin, dünyanın giderek daha çetin bir rekabetin içine girdiğini kaydeden Fidan, diplomaside elde edilen her muvaffakiyetin akabinde önlerinde aşılması gereken yeni bir eşiğin belirdiğini söyledi. Fidan, “Bugün milletlerarası sistemin çeşitli alanlarda kilitlendiğini görüyoruz. Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Kurulu’nda ıslahat gereksiniminden tutun da global ticaret sistemindeki adaletsizliklere kadar pek çok alanda tıkanıklıklar mevcut. Bu düğümleri çözmek için özgün fikirler üreten, meselelere bölgesel ve yaratıcı tahliller sunan ülkeler ön plana çıkmakta. Kendimizi daima rekabetçi bir pozisyonda tutabilmemizin yolu, inisiyatif geliştirebilme kapasitemizden geçiyor” diye konuştu.

“ Algıların birçok vakit gerçeğin önüne geçtiği bir çağda, haklı olmanız yetmiyor”

Fidan, diplomasi mimarisinin bir öbür boyutunun telaffuz olduğunu tabir ederek, şunları söyledi:

“Ancak bunu yanlışsız ve daima güncellenen bir telaffuz ile tahkim etmeniz gerekir. Algıların birçok vakit gerçeğin önüne geçtiği bir çağda, haklı olmanız yetmiyor maalesef. Haklılığınızı hakikat anlatmak ve kitlelerle ulaştırmak zorundasınız. Bu çerçevede sizden beklentimiz, vazife yaptığınız ülkelerde Türkiye’nin haklı tezlerini ve vizyonunu, bulunduğunuz coğrafyanın lisanına ve kodlarına en uygun halde çeviri ederek, zihinlerde kalıcı bir tesir bırakmaya devam etmenizdir. Son yıllarda başardıklarımız bize şunu gösterdi. Çağımız, bölgesel iştirakler ve sahiplenme yaklaşımı üzerinden ilerliyor. Argüman sahibi olmak, yalnızca kelam söylemek değil, vaktin ruhuna hükmetmektir. Şayet konjonktür dinamikse, bizim diplomasimiz de o kadar çevik olmak zorundadır. Geleceği şekillendirmek isteyenler, olayların gerisinden sürüklenen değil, bu dinamizmin mantığını ve tabiatını çözüp, o dinamizmi şahsen yöneten ve yönlendiren bir akılla hareket etmelidirler. İşte tam bu noktada Türkiye, artan global düzensizliğe karşı, tertip kurucu vasfa sahip az sayıda aktörden biri olarak sahneye çıkmaktadır. Diğer bir devletin sistemini felç edecek bu krizlerin 4-5 adedini birebir anda yönetebilme kapasitesine çok şükür sahibiz. Bu hem tarihimizin bize yüklediği misyonun hem de milletlerarası münasebetlerin mevcut şartlarının doğal bir sonucudur. Kadimden çağdaşa tevarüs eden devlet aklımızla, krizleri yalnızca göğüslemiyor, onları fırsata dönüştürüyoruz.”

Bu çerçevede tarih boyunca Türkiye’nin inisiyatif geliştirme kapasitesinin yeni bir olgu olmadığına değinen Fidan, etraftaki her krizin Türk hariciyesinin tahlil kapasitesini ve vizyonunu harekete geçiren bir imtihan alanı olduğunu lisana getirdi.

Bakan Fidan, “Bugün de yenilikçi diplomasi anlayışımız çerçevesinde, bölgemizin gereksinimlerine yönelik yaratıcı platformlar geliştirmeye devam ediyoruz. Temmuz ayında İstanbul’da birinci toplantısını düzenlediğimiz, ikinci toplantısını Ocak ayında düzenleyeceğimiz Balkan Barış Platformu, bunlardan biridir. Gönül coğrafyamızı teşkil eden Türk dünyasında da yeni bir dayanışma çağını inşa ediyoruz. Türk Devletleri Teşkilatı’nın Periyot Başkanlığı’nı, 2026 yılında ülkemizde düzenleyeceğimiz dorukla Azerbaycan’dan devralacağız. İslam İşbirliği Teşkilatı Dışişleri Bakanları Kurulu Devir Başkanlığını hala yürütmekteyiz. Bilhassa Filistin problemi bağlamında, İslam aleminin ortak vicdanını harekete geçirmek için ağır mesai harcıyoruz” biçiminde konuştu.

“Sinirlioğlu’nun AGİT Genel Sekreterliği’ne seçilmesi Türk diplomasisinin yetiştirdiği takımların prestijini gösteriyor”

BM’de mazlumların sesi olmaya devam ettiklerini, BM Güvenlik Kurulu’nun ıslahat gereksinimini en yüksek düzeyde lisana getirdiklerini kaydeden Fidan, “Karadeniz’den Balkanlar’a, Afrika Boynuzu’ndan Güney Asya’ya, arabuluculuk ve kolaylaştırıcılık alanında dünyanın önde gelen ülkelerinden biriyiz. AGİT bağlamında, teşkilatın tekrar fonksiyonel hale getirilmesini destekliyoruz. Bugün de ortamızda bulunan Büyükelçi Sayın Feridun Sinirlioğlu’nun AGİT Genel Sekreterliği vazifesine seçilmesi, Türk diplomasisinin yetiştirdiği takımların milletlerarası toplulukta ulaştığı prestiji göstermektedir” dedi.

“NATO Zirvesi’nin hazırlıklarını titizlikle yürütmekteyiz”

Bakan Fidan, Türkiye’nin NATO ittifakındaki pozisyonunun hayati değerde bulunduğu, 2026’da Türkiye’nin NATO Tepesi’ne konut sahipliği yapacağını hatırlatarak, “Ankara’da düzenlenecek Tepe, Soğuk Savaş sonrasındaki en büyük dönüşümlerden birini yaşayan İttifak’ın birliği ve dayanışması bakımından tarihi bir buluşma olacaktır. Bu tarihi Tepe’nin hazırlıklarını titizlikle yürütmekteyiz” diye konuştu.

Dışişleri Teşkilatı’nı hem nitelik hem nicelik olarak geliştirdiklerini söyleyen Fidan, “Bakanlık olarak kapsamlı bir dönüşüm süreci içindeyiz. Yıllardır lisana getirilen kronik işçi açığımızı kapatmaya yönelik değerli adımlar attık. Kurum kültürümüzü jenerasyondan nesile taşımak ismine, ustalar ile çıraklar ortasındaki köprüyü sağlam tutmamız değer taşımakta. Bu bahiste sizlere güveniyoruz” dedi.

İnşası süren yeni Dışişleri yerleşkesi projesinin, kurumsal vizyonun sembol projelerinden biri olduğunu belirten Fidan, Bakanlığın yeni yerleşkesinin temel atma merasiminin 12 Eylül’de yapıldığını belirtti. Fidan, “Yeni yerleşkemizle birlikte teşkilatımız birinci kere kendisi için inşa edilmiş, tarihi misyonumuza ve temsil misyonumuza yakışır, müstakil bir binaya kavuşacaktır. Elektronik arşiv ve bilgi idaresi sistemlerimizi geliştirerek, kurumsal hafızamızı kalıcı hale getiriyoruz. Dijital altyapımızı güçlendirerek, süratimizi ve tesir alanını artırıyoruz” sözlerini kullandı.

Dünyanın dört bir yanında, bazen en güçlü coğrafyalarda, bazen çatışma bölgelerinde büyük bir özveriyle vazife yapan Büyükelçileri yürekten selamladığını lisana getiren Bakan Fidan, “Burada bir teşekkürü de bu muvaffakiyetin görünmez kahramanlarına borçluyuz. Ağır mesainizin meşakkatini, vatan hasretini ve sık sık değişen sistemin getirdiği yükü sizlerle birlikte omuzlayan saygıdeğer eşlerinize ve sevgili evlatlarınıza, şahsım ve teşkilatım ismine en derin minnet hislerimi da buradan söz etmek istiyorum. Bu birlik ve beraberlik ruhuyla, gelecekte çok daha büyük başarılara imza atacağımıza inanıyorum” dedi.