2026 Bütçesi TBMM Genel Heyeti’nde.

(TBMM) – Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin, Bakanlığının bütçesinin görüşüldüğü TBMM Genel Heyeti’nde MESEM’e yönelik tenkitleri yanıtlarken,  mesleksel eğitimle çocuk işçiliğinin kesin çizgilerle ayrıldığını, hiçbir çocuğu ucuz iş gücü olarak görmediklerini ve hiçbir evladın hayatını riske atmadan alandaki her adımın yakından izlendiklerini savundu.

TBMM Başkanvekili Tekin Bingöl’ün başkanlığında toplanan TBMM Genel Kurulu’nda Milli Eğitim Bakanlığı ile Aile ve Toplumsal Hizmetler Bakanlığı’nın 2026 yılı bütçeleri görüşülüyor. Bütçeler üzerinde kümesi olan siyasi partiler görüş ve tekliflerini açıklamasının ardından Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin sunum yaptı.

Yusuf Tekin, Türkiye’de eğitim siyasetlerinin yakın siyasi tarihten bağımsız değerlendirilemeyeceğini belirterek, “Cumhuriyet tarihi boyunca farklı periyotlarda yaşanan askeri müdahaleler, muhtıralar, vesayet teşebbüsleri ve harika idare periyotları, en ağır tesirini eğitim siyasetlerinde göstermiştir. Okulun, müfredatın, imtihan sisteminin, okul tiplerinin ve öğretmenlik mesleğinin bilimsel ve demokratik siyaset tabanında tartışılması gereken başlıklar olmaktan çıkarak kapalı kapılar arkasında ve salt ideolojik kabuller eşliğinde formlandığı yasakçı devirler yaşanmıştır. Bu periyotlarda eğitim, toplumun tamamını kuşatan bir hak alanı olmamış, tersine belirli bölümleri dışarıda tutan, kimi hayat şekillerini makbul, kimilerini sakıncalı gören bir tasnif aracına dönüştürülmüştür” diye konuştu.

“Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli” vurgusu

Tekin, 3 Kasım 2002’den bu yana süren AK Parti iktidarlarının eğitim alanındaki en değerli icraatlarından birinin, demokratik hukuk devleti unsurları doğrultusunda vatandaşla devlet ortasındaki itimadı tekrar tesis etmek olduğunu söyledi. Tekin, şöyle konuştu:

“Başörtüsü yasağının kaldırılması, katsayı adaletsizliğinin giderilmesi, müfredatın daha kapsayıcı hale getirilmesi, farklı inanç ve kültürel kimliklere saygılı bir eğitim ikliminin tesis edilmesi; her biri, toplumun geniş bölümlerinin on yıllar boyunca taşıdığı adalet ve eşitlik talebine verilen somut cevaplardır.

Biz AK Parti iktidarı olarak eğitim hakkını ideolojik kabul ve tasniflerin değil, Anayasa’nın ve temel insan hakları unsurlarının kapsamı içinde görüyor, o denli kıymetlendiriyoruz. Hangi kimlikten, hangi bölgeden, hangi aileden gelirse gelsin, okulun kapısından içeri giren her çocuğun kendisini yekdiğeriyle eşit görmesini ve devletin de herkese eşit arada durduğunu hissedebilmesini istiyoruz. Öğretmenlerimiz başta olmak üzere, eğitim alanındaki tüm başka aktör ve paydaşlar için de tıpkı hissiyatı taşıyoruz. ve bu hissiyatımızın bir gereği olarak eğitimi her türlü ideolojik prangadan kurtarmaya, toplumsal barışın, farklılıklarla bir ortada yaşamanın ve insan haklarına dayalı demokratik bir toplum nizamının temeli olarak yapılandırmaya devam ediyoruz.

Müsaadenizle tam bu noktada bir hakikati kayda geçirmeyi hem bir devlet vazifesi hem de bir vefa borcu olarak görüyorum. Militarizmin sivil siyaset üzerindeki hegemonyasını tasfiye eden, eğitimde demokratikleşmeyi sağlayan, milletimizin bedel dünyasını kamusal alanda teminat altına alan, adalet ve eşitlik taleplerini siyaset alanında karşılıksız bırakmayan gayret çizgimiz, Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliği ve vizyonu altında şekillenmiştir ve şekillenmeye de devam etmektedir. Bu vesileyle, eğitim alanındaki demokratikleşme sürecine öncülük eden ve bu çizginin istikrarla sürdürülmesini sağlayan Sayın Cumhurbaşkanımıza huzurlarınızda şükranlarımı tabir etmek istiyorum.

Artık kısıtlama ve yasaklar periyodu geride kalmış, vatandaşla devlet ortasındaki inanç kalıcı biçimde tesis edilmiştir. Bundan sonrası eğitim alanını uzun vadeli bir vizyonla, stratejik kararlılıkla ve toplumsal sorumluluk şuuruyla ele alma vaktidir. Gerçekten uzun ve iştirakçi bir hazırlık evresini takiben geliştirdiğimiz Türkiye Yüzyılı Maarif Modelini bu doğrultuda pahalandırıyor, eğitim alanında yürüttüğümüz uğraşın yeni safhası olarak görüyoruz.

Eğitim sistemimize birebir vakitte kıymet temelli, yerli ve ulusal bir yer kazandırarak kültürel sürekliliği sağlamayı hedefliyoruz. Cumhuriyet’in kurucu iradesi Gazi Mustafa Kemal Atatürk, Ulusal Gayret’in en çetin günlerinde dahi eğitim sıkıntısını devletin bekasıyla birlikte düşünmüş, 1921’de toplanan Maarif Kongresi’nde ‘kültür tabanla mütenasiptir; o yer milletin seciyesidir’ kelamlarıyla örnek alacağımız ölçüyü önümüze koymuştur. Biz bugün Türkiye Yüzyılı Maarif Modelini hem bu kurucu perspektife sadakati koruyacak formda hem de içinde yaşadığımız çağın bilimsel, teknolojik ve toplumsal dönüşümlerini gözeten bir çizgide geliştirmeye çalışıyoruz.”

“Mesleki eğitimle çocuk personelliği kesin çizgilerle birbirinden ayrıştırılmıştır”

Bakan Tekin, MESEM uygulamasına yönelik tenkitlere şöyle karşılık verdi:

“Mesleki eğitim Türkiye’nin hem iktisadi hem ahlaki omurgalarından bir adedidir. Hepimizin bildiği üzere bu alandaki pek çok tartışmanın arka planında 28 Şubat’la birlikte zihinlere yerleştirilen kırılmalar mevcut. Bir devir katsayı uygulamalarıyla meslek liselerin, imam hatiplerin kapısını kapatan anlayış bugün diğer kavramlar üzerinden tıpkı kurumsal yapıları yıpratmaya çalışıyor. O periyot gençlerimizi yükseköğretimden dışlayan bu zihniyet artık mesleksel eğitimi bir sorun alanı üzere göstererek Türkiye’nin üretim damarını kesmeye çalışıyor. Bizim son yirmi yılda yaptığımız iş, bu tarihi kırılmayı onarmak, mesleksel eğitimi tekrar prestij ve itimat eksenine taşımaktır.

MESEM, kökleri 1977’ye uzanan çıraklık eğitimini örgün eğitimin bir kesimi haline getiren bir program cinsidir. Ortaokul mezunu ve 14 yaşını doldurmuş gençlerimiz bir yandan zarurî ortaöğretim sürecine devam ederken başka yandan sigortalı, kontratlı bir biçimde usta öğretici ve öğretmen gözetiminde hem okulda hem işletmede marifet kazanmakta, devletin direkt sorumluluğu altında eğitim görmektedir.

Bu uygulamayı yaparken Anayasa’mız, ulusal mevzuatımız, tarafı olduğumuz memleketler arası mukaveleler, ahlaki unsurlarımız ve kültürümüz rehberimiz olmuştur. Bu metinlerde mesleksel eğitim ile çocuk personelliği ortasında kesin çizgilerle ayrıştırma yapan bir düzenleme mevcuttur. İkinci olarak, iş sıhhati ve iş güvenliği Anayasa’dan başlayarak 6331 sayılı Kanun’la, 3308 sayılı Mesleksel Eğitim Kanunu’yla garanti altındadır. Bizler de her çocuğumuzun emanet olduğu şuuruyla hareket ediyoruz, onu ucuz iş gücü olarak gören her türlü yaklaşım bizim için hem hukuken hem de vicdanen kabul edilemezdir.

Bugün karşımızda mesleksel eğitimde yürütülen her çabayı görmezden gelip okulla, atölyeyle, sigortayla, kontratla yürütülen bir süreci tek sözlük etiketlere indirgeyen bir lisan kullanıyorsunuz. Eğitim ile emek ortasındaki köprüyü güçlendirmeye çalıştığımız her adımı güya gençlerimizi ucuz iş gücü haline getiren bir tertip kuruyormuşuz üzere sunan bu yaklaşım hakikati de istatistiği de demogojiyi de göz gerisi ediyor.  Halbuki bizim için asıl problem, bir meslek öğretmenin ötesinde, gencin hayat seyahatini inançlı, saygın ve kontrollü bir tabanda kurabilmektir.

“2024-2025 eğitim öğretim yılı prestijiyle 253 bin işletme denetlenmiş, 23 bin 252 uygunsuz işletmeyle kontrat feshedilmiştir”

Bakınız, bir öğrencinin işletmeye yerleştirilmesi Ulusal Eğitim Bakanlığı’nın tek başına verdiği idari bir karar değildir. Valilik, Vilayet İstihdam ve Mesleki Eğitim Kurulu, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, ilgili oda ve birlik temsilcileri, il/ilçe ulusal eğitim müdürlükleri ve işletme belirleme kurullarının ortak değerlendirmesiyle yürüyen çok evreli bir süreçtir. ve bu süreçte en hassas olduğumuz mevzuların başında iş sıhhati ve güvenliğine ait önlemler gelmektedir. İşletmeler 3308 sayılı Kanun’a uygunluk, program yeterliliği, usta öğretici niteliği, öğrencinin giyinme-dinlenme-sosyal alanlarının varlığı ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu çerçevesinde risk değerlendirmesi yapılıp yapılmadığı bakımından tek tek incelenmektedir.

Bu incelemeler sonucunda koşulları taşımayan işletmeler program kapsamına alınmamakta, program kapsamına alınan işletmeler rutin aralıklarla denetlenmekte ve en küçük bir eksiklik tespit edilmesi durumunda mukaveleler feshedilmektedir. Bu çerçevede 2024-2025 eğitim öğretim yılı prestijiyle 253 bin işletme denetlenmiş, 23 bin 252 uygunsuz işletmeyle mukavele feshedilmiştir. Tekrar işletme belirleme komitelerinde iş sıhhati ve güvenliği uzmanlarının bulunmasını zorunlu hale getirdik. Bu kapsamda okul müdürlerimiz ve işletmeye giden her bir öğrencimiz için tanımlı  koordinatör meslek öğretmenlerimiz azamî 10’ar günlük dönemlerle alanda öğrencimizin bulunduğu ortam ve eğitim sürecini yakından takip edip gerekli raporlamaları yapmaktadır. Hiçbir evladımızın hayatını asla riske atmadan alandaki her adımı yakından izleyen süreci yönetiyoruz.”

Tekin konuşmasında CHP’ye yönelik tenkitlerde bulundu.