Dışişleri Bakanı Fidan, canlı yayında gündemi kıymetlendirdi Açıklaması

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, “(Rusya- Ukrayna Savaşı) O denli görünüyor ki mevzu aşikâr oranda Ukrayna‘da seçimlerle ve referandumla sonuçlanacak. Bilhassa bu muahedenin içerisindeki belirli hususlar referandumla fakat hayata geçebilir. Siyasi önderin tek başına altına imza atmak istemeyeceği bir durum olabilir.” dedi.

Bakan Fidan, TVNET canlı yayınında gündeme ait soruları yanıtladı.

Fidan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Filistin probleminin tahlilinde ve Filistin davasına dayanak vermede siyasi iradesini sonuna kadar ortaya koyduğunu belirterek, Türkiye’nin gereken bütün milletlerarası ve ikili gayretlerde adım attığını kaydetti.

Gazze’de konuşlandırılması planlanan Memleketler arası İstikrar Gücü’nü oluşturacak ülke ve asker sayısı üzere ayrıntıların tartışıldığını aktaran Fidan, Birleşmiş Milletler Güvenlik Kurulu (BMGK) kararı uyarınca İstikrar Gücü’nün nereye yerleşeceğinin ve temel vazifesinin ne olacağının görüşüldüğünü söyledi.

Fidan, İstikrar Gücü’nün en değerli vazifesinin İsrail ile Filistinliler ortasında bir sınır kurarak tarafların birbirine saldırmasını önlemek olması gerektiğini vurgulayarak, “Bu bu türlü olmadığı vakit, gücün asli vazifesini yerine getirmede meşakkat yaşayacağını düşünüyoruz.” dedi.

Taraflardan biri İsrail olduğu için Filistinliler kadar İsrail’in de gelecek güçler noktasında tercih hakkı bulunduğuna işaret eden Fidan, İsrail’in bu hakkını Amerikalılar üzerinden yansıttığını belirtti.

Fidan, Türkiye’nin savaş boyunca İsrail’i en çok eleştiren ve baskı yapan ülke olması nedeniyle İsrail’in “Türkiye konusunda çekinceli olduğunu söylediğini” aktararak, şunları kaydetti:

“Bizim isteğimiz, biz içinde olalım yahut olmayalım, sahiden İsrail’in oradaki işgalini, zulmünü sona erdiren, insani yardımları mümkün kılan bir gücün bir an evvel oraya gitmesi ve Gazze’deki Filistinlilerin varlığının ve hayatının garanti altına alınması. Bu çok değerli. Zira İsrail’in halihazırdaki orjinal planı Gazze’yi insansızlaştırmak, Filistinlilerden arındırmak. Bunun önüne geçecek bahis milletlerarası bir birliğin oraya gidip her iki tarafın da güvenliğini ve sükunetini sağlayacak bir çalışma içerisinde olması.”

CAATSA yaptırımları

Fidan, ABD’nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Çaba Maddesi’nin (CAATSA) kaldırılmasına ait çalışmalar hakkındaki soruya, “Cumhurbaşkanımızla Trump’ın Beyaz Saray’da yaptığı görüşmede temel irade çerçevesi konulmuş olan bir husus. Bu iradeye uygun olarak gerek onda gerek Halkbank davasında, bu iki tane problemli alan şu anda. Geri kalan alanlarda çok uygunuz, global münasebetlerde, başka ticari hususları artırma amacımız var, buradaki çalışmalar devam ediyor.” karşılığını verdi.

Çok yakında bu hususta bir açılım olacağını düşündüğünü aktaran Fidan, bunun savunma sanayi açısından kıymet arz ettiğini lisana getirdi.

Fidan, Türkiye’nin savunma sanayi konusunda yüzde 80 yeterlilik oranına ulaşmış olduğunu lakin hiçbir ülkenin bu mevzuda tek başına kâfi olmadığını ve alışveriş içinde olduğunu belirterek, “CAATSA’dan ötürü Savunma Sanayii Başkanlığımız muhataplık geliştiremiyor. Bunu bir kere bizim sağlıyor olmamız lazım. Zira bizim temel aktörümüz, profesyonel ve uzman kuruluşumuz bu noktada Savunma Sanayii Başkanlığımız.” diye konuştu.

Yaptırımlar kaldırıldıktan sonra Savunma Sanayii Başkanlığının rolünü alacağına işaret eden Fidan, CAATSA’dan kurtulmanın en değerli karlarından birinin bu olacağını kaydetti.

Fidan, NATO içerisindeki karşılıklı bağımlılık unsuruna dikkati çekerek, Türk Silahlı Kuvvetlerinin aşikâr teçhizat, silah ve mühimmat mevzularındaki yıllardır devam eden ikmal sisteminin CAATSA sebebiyle kesintiye uğradığına ve bunun çözülmesi gerektiğini söyledi.

“Bizim kendi yerliliğimizi doruğa taşıyacağımız bir periyoda kadar, aşikâr mevzulardaki yaptırım alanlarını, yalnızca Amerika’dan değil, Avrupa’dan da kaldırmamız lazım.” diyen Fidan, Kanada, Almanya ve Avrupa’nın çeşitli ülkelerinin yaptırımlarını diplomatik uğraşlarla büyük ölçüde kaldırdıklarını hatırlattı.

Fidan, 2026’da CAATSA yaptırımlarının kaldırılmasının mümkün olduğunu lisana getirdi.

“Rus parasına ne olacak sıkıntısı çok büyük bir ihtilaf alanı”

Fidan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasında dostluk seviyesinde bağ oluştuğunu belirtti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Rusya- Ukrayna Savaşı’nın başından beri durduğu yerin daima belirli olduğunu, bunu yalnız kaldıkları devirlerde de deklare ettiklerini ve artık herkesin Suriye probleminde olduğu üzere kendileriyle birebir çizgiye geldiğini söyledi.

Fidan, “Cumhurbaşkanımız bu sefer bu mevzuyu biraz daha ayrıntılı sordu. Yürüyen süreçler var, bizim de müdahale olduğumuz, daima temas halinde olduğumuz, kendisini de daima bilgilendiriyoruz. Kendisi bizatihi Putin’den bir kadro bahisleri dinlemek istedi. Sayın Putin’in izahatları oldu bu hususla alakalı. Hoş olan şey şu, Sayın Putin sahici manada ateşkes konusunda önemli, istekli. Belirli koşullar var, bu kaideleri müzakere etmede çok net.” sözlerini kullandı.

Rusya- Ukrayna Savaşı’na yönelik yaratıcı tahliller üretmek zorunda olduklarını belirten Fidan, her iki tarafında kendi içinde bulunduğu bir gerçekliğin olduğunu ve bu gerçekliğin müsaade verdiği hareket alanları olduğunu vurguladı.

Fidan, yayın öncesi ABD Başkanı Donald Trump’ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff’la telefonda görüştüğünü, Gazze ve Ukrayna konusunda görüşmeler yaptığını aktardı.

Ukrayna’nın Donbas bölgesinde geri kalan toprak konusunun bu görüşmelerdeki temel alanlardan olduğunu vurgulayan Fidan, Rusların ve Ukraynalıların buraya ait farklı tezleri dillendirdiğini söyledi.

Fidan, “Öyle görünüyor ki mevzu muhakkak oranda Ukrayna’da seçimlerle ve referandumla sonuçlanacak. Bilhassa muhakkak mevzular, bu muahedenin içerisindeki aşikâr hususlar referandumla fakat hayata geçebilir. Siyasi başkanın tek başına altına imza atmak istemeyeceği bir durum olabilir.” tabirlerini kullandı.

Bakan Fidan, dondurulmuş Rus paralarının ne olacağı konusunda tartışmaların olduğunu hatırlatarak, bu paraya ait Avrupalıların ve Brüksel’in farklı değerlendirmelerde bulunduğunu belirterek, “Rus parasına ne olacak problemi çok büyük bir ihtilaf alanı. Donbas birinci, bu ikinci.” dedi.

Karadeniz’de son periyotta gemilere yönelik taarruzlara dikkati çeken Fidan, şöyle devam etti:

“Baştan beri uyardığımız bir mevzu, yayılma riski ve yayılıyor. Savaşın sonuna gerçek bu çeşitten anlar olur. Herkes elini maksimize ediyor, bütün yerlere bütün cephelere saldırıyor. Bilhassa iki tarafta güç altyapılarını vuruyor. Maalesef Karadeniz’deki karşılıklı misillemeler Karadeniz’deki ticareti engelliyor. İkincisi bizim vatandaşlarımızın içinde bulunduğu, bizim şirketlerimize ilişkin olan gemilerin gaye olmasına sebep oluyor. Bandıralar farklı lakin işleten şirketler, Türk şirketleri içinde Türk mürettebatı olabiliyor. Çok şükür bugüne kadar hiçbir Türk mürettebat yara almadı. Bugün tekrar bir olay daha oldu. Ulaştırma Bakanımızla da az evvel görüştük. Bakanımız da çok yakından takip ediyor bütün bu gemi hadiselerini bizimle bir arada.

Sayın Putin’le yaptığı görüşmede Cumhurbaşkanımız orda da lisana getirdi. Bu bizim telaşla takip ettiğimiz bir bahis. İki alanda biz muahede yapılmasını talep ediyoruz. Şayet kapsamlı bir topyekun ateşkes ve barış muahedesi olmayacaksa iki alanda güç alanlarının vurulmaması konusunda ve Karadeniz’deki ticari seyrüsefer emniyetinin sağlanması konusunda kısıtlı bir muahede yapalım. Biliyorsunuz aslında tahıl mutabakatı bunu mümkün kılan bir mutabakattı. Yalnızca tahıl gemileri değil bütün gemiler vurulmaktan kurtulmuştu. Hayli bir müddet Karadeniz ve ticaret Ukrayna’da savaş devam ederken meselesiz devam etmişti. Taraflar bunu bizim orta buluculuğumuzdan ötürü paranteze almışlardı. Artık birebir cinsten paranteze almaya tekrar muhtaçlık var.”

“(Yapay zeka) Türkiye’nin bu hususta potansiyeli çok yüksek”

Bakan Fidan, insanlığın yapay zekanın yararlarını ticarileştikçe göreceğini, yapay zekanın kapitalizme dayanan bir boyutu olduğunu söyledi.

Fidan, yapay zeka çalışmalarında şirketlerin yaptığı yatırımların karşılığını almak için temel itici motivasyonun daha çok para ve daha çok güç sahibi olmak olduğunu aktardı.

Yapay zeka konusuna tüm bakanlıkların kıymet verdiğini belirten Fidan, “Savunma, istihbarat, dış siyaset hepsinin sonuna kadar etkileneceği bir problem. Buradaki rekabet alanını da biz nasıl yönetebiliriz buna bakmamız gerekiyor. Burada bir ulusal stratejiye açıkçası bizim gereksinimimiz var. Bu stratejinin ardına da tıpkı zelzele sonrası yaptığımız seferberlik üzere büyük bir kaynak koymamız gerekiyor. Biz de kendi büyük data merkezlerimizi kurarsak, lisan tabanlı ve öbür tabanlı prosedürleri geliştirirsek, milletlerarası iştirakler yapmaya hazır ülkeler var bölgede. Bunlarla da çalışılabilir. Bu bahiste bir grup çalışmalar devam ediyor. Türkiye’nin bu bahiste potansiyeli çok yüksek.” ifadelerini kullandı.

AK Parti iktidarları devrinde Türkiye’de irtibat altyapısının çok güçlü hale getirildiğini aktaran Fidan, bilgi manasında Türkiye’nin önemli bir potansiyelinin olduğunu, ülke genelinde internet erişiminin yüksek olduğunu söyledi.

Fidan, teknolojik eksene dayalı çok önemli savunma sanayi atılımlarının olduğunu belirterek, “Bunu artık yapay zeka ile tekrar çeşitlendirmemiz gerekiyor. Bu noktada muazzam çalışmalar var. Firmaları biz görüyoruz. Yapay zeka merkezli çalışıyorlar.” dedi.

Yapay zekanın tıptan eğitime kadar birçok alanda hayatı baştan sona değiştireceğini lisana getiren Fidan, güvenlik, savunma ve endüstrinde bir çok fırsatın yanında riskleri de beraberinde getireceğini vurguladı.

“İnsanların kıyıda çocuklarıyla el ele tutuşup yürümeleri için birilerinin bunu yapmaması gerekiyor”

Fidan, ailesine vakit ayırıp ayıramadığına ait soruya da şu cevabı verdi:

“Çalıştığım tüm kurumlarda arkadaşlarıma verdiğim tavsiyeyi evvel kendime veriyorum. MİT, burası, Silahlı Kuvvetler, öteki kurumlar olsun o kadar özellikli kurumlar ki… Türkiye’de nüfusun ve halkın olağan bir hayat yaşaması için birilerinin olağandışı bir hayat yaşaması gerekiyor. İnsanların kıyıda çocuklarıyla el ele tutuşup yürümeleri için birilerinin bunu yapmaması gerekiyor. Vazgeçmesi gerekiyor. Maalesef o noktada kendi aileme ödeyemeyeceğim kadar borçluyum. Onu hiçbir biçimde ödeme talihim yok.”

(Bitti)