Dışişleri Bakanı Fidan, canlı yayında gündemi kıymetlendirdi Açıklaması

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Suriye‘de gerek bölge ülkelerinin gerek Avrupalı ve ABD’li ortakların yaptığı müşterek çalışmanın ehemmiyetine işaret ederek, ” Suriye‘de yatırımların ağır ağır hayata geçmeye başladığını görüyoruz. Lakin yıkım dediğim üzere çok büyük. Geri dönüşler var. Geri dönenlerin natürel istifade edeceği, hayatını ve temel hizmetleri sağlayacağı bir altyapıya gereksinim var.” dedi.

Bakan Fidan, TVNET canlı yayınında gündeme ait soruları yanıtladı.

Fidan, 2025’in Türk dış siyaseti için çok ağır bir yıl olduğunu belirterek, “Özellikle mücavir bölgemiz büyük krizlerle yüzleşiyordu. Bu krizler alışılmış savaş merkezli krizler. Ukrayna’da olan savaş yalnızca Rusya-Ukrayna ortasındaki hususları değil, bütün bölgeye, Karadeniz dahil, global bir yayılma riski olan bir savaştan bahsediyoruz ve tesirleri de var açıkçası.” diye konuştu.

Suriye halkının özgürleşmesiyle başlayan yeni süreçte Türkiye’nin bölge ülkeleriyle birlikte oynadığı role de değinen Fidan, Gazze’de soykırımın durdurulması, ateşkesin sağlanması ve bu ateşkesin bir barış mutabakatıyla kalıcı hale getirilmesi yolunda Türkiye’nin eforlarına işaret etti.

Başta Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan olmak üzere devletin bütün organlarının, Gazze konusunda ağır bir gayret ortaya koyduğunu vurgulayan Fidan, “Elhamdülillah bir noktada ateşkes sağlandı lakin bugün de gördük daima ihlal edilen bir ateşkesle karşı karşıyayız. Kırılgan bir ateşkes ortamı var.” sözlerini kullandı.

Fidan, Türkiye’nin izlediği siyasetlerle olabildiğince kendi güvenlik alanını koruyan lakin bölgesine istikrar veren, dostlarına, müttefiklerine de takviye veren bir durumda olmayı devam ettirdiğine dikkati çekti.

Türkiye’nin bütün krizlerde aranan bir müttefik haline geldiğinin altını çizen Fidan, bu durumda Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ortaya koyduğu vizyonun ve iradenin olağanüstü büyük kıymeti olduğuna işaret etti.

Fidan, ABD Başkanı Donald Trump’ın iktidara gelmesinin tesirlerinin de dünya genelinde görüldüğünü kaydederek, “Avrupa-Amerika transatlantik bağlarının artık seyrinin eskisi üzere olmayacağını biz daima söylüyorduk. Trump, artık birinci devrinde dillendirdiği mevzuları bu ikinci devrinde kurumsallaştırma ve pratiğe geçirme üzere bir etapta. Buna yönelik önemli adımlar attığını görüyoruz.” dedi.

Soğuk Savaş devrinde Rusya’ya yönelik yapılanların aynısının, farklı hallerde Çin’e karşı tekrar bölgesel düzlemde Asya Pasifik’te yapılmasına yönelik bir emare olduğuna işaret eden Fidan, “Avrupa-Amerika ilgilerinin Türkiye’ye yansıyan kısmı olacak. Avrupa-Rusya bağlantılarının, Avrupa-Asya Pasifik, Amerika-Çin bağlarının bütün bunların hepsinin Türkiye’ye bir yansıması olacak. Türkiye olarak biz bütün bu gelişmeleri, risk tahlilleri yaparak, hesaba katarak inşallah yolumuza devam edeceğiz.” değerlendirmesinde bulundu.

“Savaşın hiç kimseye yararı yok”

Fidan, 2026’nın da heyecanlı, hayli ağır, risklere açık ancak tıpkı vakitte fırsatlar sunan bir yıl olacağını söyleyerek, Rusya-Ukrayna Savaşı, İsrail-Filistin sıkıntısı, İsrail’in Suriye‘yi de kapsayan yayılmacılığı üzere mevzuların 2025’ten 2026’ya devredeceğini belirtti.

Bakan Fidan, yeni yılda Akdeniz’deki, Kuzey Afrika’daki, Sahel’deki, Balkanlar’daki bütün bahislerin da yakında takibinin yapılacağını vurgulayarak, “Yeni, sıfırdan ne krizler çıkabilir, onlara bakmak gerekiyor. Öteden beri işaretlerini aldığımız bir mevzu, ticari rekabetin bir noktadan sonra sıcak savaş getirme riskini taşıyor olması, bilhassa belirli ülkeler ortasında.” dedi.

Fidan, ülkelerin sistemlerinin uyumlaşmamasından ötürü ticari yapılarda büyük bir rekabetin ortaya çıktığını belirterek, “Bizim dileğimiz, temennimiz o ki yani bunu oturarak konuşup çözmeleri. Zira savaşın hiç kimseye yararı yok. Bilhassa nükleer güce sahip büyük güçlerin, yani karşılıklı birbirlerine tehdit savurmaları ve güç kullanma arayışlarında olmaları olağan ki geri kalan ülkeler için de büyük bir kahır alanı.” diye konuştu.

Söz konusu rekabetin yol açtığı meselelerin küçük ülkelere büyük tesiri olduğunu belirten Fidan, moral meselelerin, insanlık ne kadar teknolojide ileri giderse gitsin karşı karşıya kaldığı bir kadro kronik sorunları daima devam ettirdiğini söyledi.

Fidan, Türkiye’nin çok çalışmadan ötürü ortaya koyduğu yetenek, kapasite ve ahlaki duruşa sahip olduğunu vurgulayarak, “Biz güzel olmak istediğimiz için güzel davranıyoruz. Bunun güzel olduğuna inandığımız için yeterli davranmak istiyoruz diye bölgemizde verdiğimiz bildiri var.” dedi.

Birçok olayın denetim dışı geliştiğine işaret eden Fidan, “Zaten temel maharet denetiminiz dışında gelişen olaylara karşı göstereceğiniz refleks.” biçiminde konuştu.

” Suriye‘de yatırımların ağır ağır hayata geçmeye başladığını görüyoruz”

Bakan Fidan, Suriye‘de 8 Aralık 2024’ten itibaren başlayan süreçte atılan çok adım olduğunu ancak bunun görülemediğine işaret ederek, şunları söyledi:

“Problem alanı o kadar fazla ki giderilmesi gereken. Yalnızca ülkedeki yıkımı düzeltmeye başlamak için memleketler arası takılmış birçok kelepçeyi söküp atmanız gerekiyor. Daha iki, üç gün evvel Amerika’daki Sezar Yasası yeni kalktı. Sezar Maddesi’yle Suriye‘ye yapılan yatırımlara yasak getirilmişti Esed devrinde. Birinci evvel Amerika başkanlık kararnamesi çıkarttı, daha sonra bunu kendi kongresinde yasalaştırdı. Bu olağanüstü değerliydi.” tabirlerini kullandı.

Suriye‘de gerek bölge ülkelerinin gerek Avrupalı ve ABD’li ortakların yaptığı müşterek çalışmanın ehemmiyetine işaret eden Fidan, ” Suriye‘de yatırımların ağır ağır hayata geçmeye başladığını görüyoruz. Ancak yıkım dediğim üzere çok büyük. Geri dönüşler var. Geri dönenlerin alışılmış istifade edeceği, hayatını ve temel hizmetleri sağlayacağı bir altyapıya gereksinim var.” diye konuştu.

Fidan, Suriye halkının kanaatli bir halk olduğuna değinerek, “Bu imkansızlıklara karşın kâfi ki canlarına bir şey olmasın. Kâfi ki bir karmaşa, kaos ortamı olmasın. Buradan yollarına devam ederler.” dedi.

Suriye’de Türkiye’nin de yürüttüğü projeler olduğunu söyleyen Fidan, “Haritaya baktığınız vakit Suriye, Türkiye’nin bir devamı aslında, coğrafik devamı. Burada hem ticari olarak, hem ulaştırma olarak, hem bağlantısallık olarak inanılmaz derecede büyük potansiyeller var. İnşallah bunların hepsi hayata geçecek. Lakin birinci evvel ülkedeki dengelerin yerine oturması gerekiyor.” tabirlerini kullandı.

Fidan, Suriye’de silahlı kümelerin bir komuta altında toplanması, ulusal orduya bağlanması konusunda en büyük fedakarlığı ve yardımı Türkiye’nin yaptığına işaret ederek, “Türkiye’nin daima takviye verdiği muhalif güçleri ulusal orduya katılmaya hakikat teşvik etmesi ve bunun çabucak gerçekleşmesi, ülkedeki Esed’e karşı direniş gösteren çok farklı silahlı kümeleri bir komuta altında bir ortaya getirdi. Bu tahminen çok fazla takdiri yapılmamış çok değerli bir husus.” sözlerini kullandı.

Bakan Fidan, silahlı kümelerin ulusal orduya bağlanmasına ait, “Bu daha büyük maslahatı ve düzgünlüğü gözeterek insanların sahip oldukları güç alanlarından, küçük menfaat alanlarından vazgeçmesidir. Türkiye’nin bu noktadaki hem ortaya koyduğu stratejik vizyon, çerçeve hem yapan rol oynaması, tavsiyeleri kıymetli.” dedi.

Avrupa ve ABD’de vakit zaman ortaya çıkan “mevcut idare Suriye’nin tamamına hakim değil” tenkidine ait olarak Fidan, şunları kaydetti:

“(Suriye’nin) Bunu büyük ölçüde tamamladığını biz düşünüyoruz. SDG’nin denetim ettiği bölgelerde şu anda sorun alanı var. Onun çözülmesi gerekiyor 10 Mart mutabakatı çerçevesinde. Bir de Güney’de, bilhassa Güney sıkıntısı olağanüstü kıymetli. Şu anda bizim tahminen en büyük risk alanımız o. Güney’deki külfet tek başına çok fazla büyük risk oluşturduğu için değil. O da yönetilebilir bir mevzu. İsrail’in ona müdahil olmasından ötürü ortaya çıkan bir risk alanı var. Bu risk alanını çok güzel yönetmek gerekiyor. Zira daha büyük riskleri de beraberinde getirebilir. Bu da çok yakından takip ettiğimiz bir bahis.”

(Sürecek)