Hong Kong’da eski medya işvereni Lai, yargılandığı ulusal güvenlik davasında hatalı bulundu

Çin’in Hong Kong Özel İdari Bölgesi’nde kapatılan Apple Daily gazetesinin kurucusu, muhalif medya işvereni Jimmy Lai, “halkı isyana teşvik” ve “dış güçlerle işbirliği” suçlamalarıyla yargılandığı davada hatalı bulundu.

Lai’nin 2019’da hatalıların Çin ana karasına iade yasa tasarısına karşı yürütülen kitlesel protestolardaki rolü nedeniyle yargılandığı davanın karar duruşması yapıldı.

Hong Kong Yüksek Mahkemesi tarafından görülen davada mahkeme, Lai’nin iki kere “dış güçlerle işbirliği” ve bir sefer “halkı isyana teşvik” hatasını işlediğine hükmetti.

Mahkeme, kararında, Lai’nin, Nisan 2019 ile Haziran 2021 tarihlerini kapsayan periyotta, sahibi olduğu yayın kuruluşunu ve toplumsal medya platformlarını, otoritelere karşı kamusal hoşnutsuzluk yaratmak ve milletlerarası yaptırımları tetiklemek maksadıyla kullandığını belirtti.

Kararda, Lai’nin “Fight For Freedom, Stand With Hong Kong” (Özgürlük İçin Çaba Et, Hong Kong’un Yanında Ol) lobi kümesine mali dayanak sağlayarak Batı ülkelerinde Hong Kong’a karşı yaptırımları kışkırtmaya çalıştığı söz edildi.

Öte yandan, Lai’nin sahibi olduğu Apple Daily Ltd, Apple Daily Printing Ltd. ve İSİM Internet Ltd. şirketleri de Ulusal Güvenlik Yasası kapsamında karar giydi.

Ömür uzunluğu mahpusla cezalandırılması bekleniyor

Karar duruşmasında cezaya ait karar verilmezken muhalif medya işvereninin ömür uzunluğu mahpusla cezalandırılması bekleniyor.

Mal varlıkları dondurulan, yöneticileri ve editörleri gözaltına alınan gazete, Haziran 2021’de kapanmıştı.

Lai, daha evvel şirketle ilgili soruşturmada kira mukavelelerinde tespit edilen usulsüzlükler nedeniyle açılan davada 5 yıl 9 ay mahpus cezasına çarptırılmıştı.

Yüksek Mahkeme tarafından görülen ulusal güvenlik davasının birinci duruşması 18 Aralık 2023’te yapılmıştı.

Davanın memleketler arası yankıları

Lai’nin davası, Batılı ülkeler tarafından eski İngiliz sömürgesi olan bölgede demokratik özgürlüklerin ihlalinin sembolü olarak görülüyor.

İngiltere Başbakanı Keir Starmer, geçen yıl Brezilya’nın Rio de Janeiro kentinde düzenlenen G20 Zirvesi’nde Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile yaptığı ikili görüşmede mevzuyu gündeme getirmişti.

ABD’nin seçilmiş başkanı Trump da seçim kampanyası sırasında Çin lideri Şi ile Lai’nin özgür bırakılmasını görüşüp görüşmeyeceği sorusuna, “Yüzde 100, onu dışarı çıkaracağım.” yanıtını vermişti.

Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mao Ning, Lai’nin yargılanmasının “Hong Kong’un ve Çin’in iç işi” olduğunu ve bu bahiste dış baskıyı kabul etmeyeceklerini lisana getirmişti.

Olay

Hong Kong’da 2019’da hatalıların Çin ana karası, Makao Özel İdari Bölgesi ve Tayvan’a iadesini kolaylaştıran yasa tasarısı, merkezi hükümetin bölgenin özerk hukuk sistemi üzerinde tahakkümüne yol açacağı gerekçesiyle muhalefetin reaksiyonuna yol açmıştı.

Yasa görüşülürken mecliste ağır tartışmalar yaşanmış, Haziran 2019’dan itibaren kent sokaklarında ve üniversite yerleşkelerinde binlerce kişinin katıldığı büyük çaplı kitlesel şovlar düzenlenmişti.

Gösterilerin giderek yayılması üzerine lokal hükümet, temmuzda tasarının askıya alındığını açıklamış, şovların kesilmemesi üzerine ise eylülde tasarının iptal edildiğini duyurmuştu.

Tasarının iptaline karşın göstericiler, hükümetin istifası talebiyle protestolarına yıl sonuna kadar devam etmişti.

Ulusal Güvenlik Yasası

Protestoların akabinde Çin idaresi, Haziran 2020’de çıkardığı Ulusal Güvenlik Yasası ile “hükümeti yıkmaya teşebbüs, vatana ihanet ve ulusal güvenliği tehlikeye atan eylemleri” cürüm haline getirmiş, yasa Hong Kong Meclisince onaylanarak bölgede yürürlüğe girmişti.

İçeriği prestijiyle aslen demokrasi yanlısı protesto hareketini gaye alan yasanın yürürlüğe girmesiyle muhalif gazeteciler, siyasetçiler, iş insanları ve aktivistlerin “ulusal güvenlik” gerekçesiyle yargılanmalarının önü açılmıştı.

Yasa kapsamında 100’den fazla muhalif hakkında soruşturma başlatılırken, demokrasi yanlısı çok sayıda sivil toplum örgütü ve medya kuruluşu kapatılmıştı.