Hong Kong’da muhalif Demokratik Parti kendini feshetti

Çin’in Hong Kong Özel İdari Bölgesi’nde demokrasi yanlısı muhalefetin temsilcilerinden Demokratik Partinin (DP) kendini feshettiği bildirildi.

Yerel basındaki haberlere göre, 120 parti üyesinin katıldığı toplantıda, partinin feshine ait oylama yapıldı.

Üyelerden 117’si partinin feshi lehine oy kullandı. Böylece parti merkez komitesinin nisanda aldığı fesih kararı onanarak katılaştı.

1994 yılında liberal eğilimli iki muhalif kümenin birleşmesiyle kurulan DP, Hong Kong’un önde gelen muhalefet partilerinden biri olarak biliniyordu. Parti, 1995 yılında 60 üyeli Yasama Kurulunda 19 sandalye kazanarak en büyük muhalefet partisi haline gelmişti.

DP’nin feshi ile Hong Kong’un muhakkak başlı demokrasi yanlısı muhalefet partilerinin birden fazla kapanmış oldu. Daha önce Sivil Parti (CP) Mart 2024’te, Sosyal Demokratlar Birliği (LSD) ise haziran ayında kendini feshetmişti.

Sosyal bahislere odaklı Hong Kong Demokrasi ve Halkın Geçimi Birliği (ADPL), hala kentte demokrasi yanlısı tek parti olarak faaliyetini sürdürüyor.

Pekin idaresinin telkini olduğu iddiası

Partinin kendini feshetmesinde, diğer siyasal parti ve örgütlenmelerin feshinde olduğu gibi Pekin yönetimini parti yöneticilerine yaptığı telkinlerin tesirinin olduğu sav ediliyor. Buna nazaran Çin merkezi idaresiyle kontaklı yetkililerin DP önderlerine partinin tarihi misyonunu tamamladığı, kendini feshetmemesi halinde kapatılacağını tabir ettikleri ileri sürülüyor.

Çin’de 2020’de çıkarılan Ulusal Güvenlik Yasası ile “hükümeti yıkmaya teşebbüs, vatana ihanet ve ulusal güvenliği tehlikeye atan eylemleri” cürüm haline getirmişti.

İçeriği prestijiyle aslen Hong Kong’daki demokrasi yanlısı protesto hareketini amaç alan yasanın yürürlüğe girmesiyle muhalif gazeteciler, siyasetçiler, iş insanları ve aktivistlerin “ulusal güvenlik” gerekçesiyle yargılanmalarının önü açılmıştı.

Yasa kapsamında 100’den fazla muhalif hakkında soruşturma başlatılırken, demokrasi yanlısı çok sayıda sivil toplum örgütü ve medya kuruluşu baskılar nedeniyle kapılarını kapatmak zorunda kalmıştı.

Bu ortada Pekin idaresi, 2021’de Hong Kong’daki seçim sistemini revize eden yasal değişiklikler getirdi. Değişikliklerle, Hong Kong Yasama Kurulunun genel oyla belirlenen sandalye sayısı azaltılırken adayların müracaatlarını incelemek ve onaylamakla yetkili bir komite oluşturulmuştu. Komite, “Hong Kong’u vatanseverlerin yönetmesi” prensibinin münasebet göstererek muhalif partilerden gelen adaylık müracaatlarını reddetmişti.

Hong Kong’un statüsü

Hong Kong, 1898’de imzalanan “kira sözleşmesi” ile uzun yıllar İngiltere hakimiyetinde kaldıktan sonra 1997’de Çin’e devredilmişti.

İmzalanan ortak deklarasyon çerçevesinde Hong Kong’a 2047’ye kadar basın, tabir, toplanma, inanç ve özgür akademik çalışma üzere özgürlükleri ile bağımsız idari ve tüzel yapısını müdafaa hakkı tanınmıştı.

Hong Kong, Çin’e bağlı olmasına karşın kendisine ilişkin para ünitesi, lisan, hukuk sistemi ve kimlik kullanıyor. Özerk yapılı bölgenin yalnızca savunma ve dış siyaset üzere hususlarda Pekin’e bağlı olduğu bu idare modeli, “bir ülke, iki sistem” olarak isimlendiriliyor.

Pekin idaresinin son yıllarda Ulusal Güvenlik Yasası ve seçim sisteminde yapılan değişikliklerle bölgenin özerk idare yapısını aşındırdığı tenkitleri yapılıyor.