Murathan Mungan, “42. Memleketler arası İstanbul Kitap Fuarı”nda okurlarıyla bir ortaya geldi Açıklaması

Yazar ve şair Murathan Mungan, TÜYAP Fuarcılık Kümesi tarafından Türkiye Yayıncılar Birliği işbirliğiyle düzenlenen “42. Milletlerarası İstanbul Kitap Fuarı”nda okurlarıyla bir ortaya geldi.

Bu yıl “Edebiyatın Her Hali” temasıyla gerçekleştirilen fuarın onur müellifi Mungan, TÜYAP Fuar ve Kongre Merkezi’nin Marmara Salonu’nda TÜYAP’ın düzenlediği ve Faruk Şüyün’ün yönettiği “Murathan Mungan’ın Her Hali” başlıklı söyleşide konuşma yaptı.

Bu yıl aldığı ödüllerden, katıldığı etkinliklerden ve söyleşilerden keyif aldığını lisana getiren Mungan, “Keyif verdi lakin bu süratle gereğince tadına varamadım. Yalnızca yorgunluğunu hissettim. 2026’da biraz ayaklarımı uzattığım vakit ‘yani, güzeldi ya’ diyeceğim fakat şu anda türbülanstayım.” dedi.

Mungan, yaklaşık 50 yıldır müelliflik hayatında hiç durmadan çalıştığını belirterek, şöyle devam etti:

“50 yıldır hiç cepten yemedim. Daima yine çalıştım. Bu süreçte hoş olgunlaşıyorum. Gençlik yıllarımda narsisizm ve aynayla olan bağıma baktığım vakit bu geçen süreyi bu kadar hazımla kabul edebileceğimi hiç akıl edemezdim. Saçlarım erken yaşta dökülmeye başladı. Yani 24-25 yaşlarındayken ‘Eyvah saç gidiyor.’ dedim. O ayna karşısında o yaşlarda başımıza sürmediğimiz bir şey kalmadı. Fakat sonradan fark ettim, o (saçımın dökülmesi) beni insan yapmış, beni imge olmaktan çıkarmış. Hayat karşısında sana bir kabullenmeyi öğretmiş. Hayat sana öğretir aslında lakin sen âlâ bir öğrenciysen öğretir.”

“Bizim insanımız ne yazık ki yaşlanmayı bilmiyor”

Yaşamın herkes için misal döngülerle ilerlediğine işaret eden Mungan, “Ama bizim üzere yazdığı, çizdiği ortada fazla görünen insanların maceraları çok farklı zannediliyor. Farklı olan yanları var lakin genel insanlık macerasından çok da farklı bir şey yaşamıyoruz.” sözlerini kullandı.

Murathan Mungan, ömrün vakitle beşere bir ölçü getirdiğini söyleyerek, şunları kaydetti:

“O ölçülerin içerisinde bir vakitler karar verdiğin, ne yapmak istediğin konusunda daha yol alıcı oluyorsun. Ben daima söylerim, Türkiye insanında genel gördüğüm bir şey bu, bizim insanımız ne yazık ki yaşlanmayı bilmiyor. Bilhassa ayna sözünde çok gördüğüm bir şey var, makûs yaşlanıyorlar. Yani yaşlılığın halinin getirdiği olgunluk, biraz balkondan bakmak, birtakım müsamahalar kazanmak, kabullenmekten çok tıpkı ergen hırçınlıklarını, ergen rekabetçiliklerini koruyarak birbirini didikleyen, çelmeleyen figürler haline geliyorlar. Ben sanat dünyası için de bunu söyleyebilirim. Ben düzgün örneklerden de çok makûs örneklerden de ders aldım. ‘Ben de yaşlanınca onun üzere mi olacağım’ korkusu bana yerleşti. Bir iç terbiye kazandırdı.”

“Şiirleri yırtıp atmak, aslında yazarlıkta olgunlaşmak demek”

“Çağ Geçitleri” kitabının çok beğenildiğini ve çok hoş tenkitler aldığını aktaran Mungan, “Çağ Geçitleri’ni çıkarmadan evvel ben 42 şiiri çöpe attım. Bu da olgunlukla, yaşla gelen bir şey. Onlar berbat oldukları için değil, ona misal esasen şiirler yazmışım, bazen aslında daha düzgününü yazmışım ya da tekrar etmişim. İşte o şiirleri yırtıp atmak, aslında yazarlıkta olgunlaşmak demek.” dedi.

Mungan, şiir, hikaye, roman üzere edebiyatın birçok tipinin kendine öz bir lisan disiplini olduğuna dikkati çekerek, şu değerlendirmelerde bulundu:

“Diyelim ki 3 ay boyunca yalnızca deneme yazdıysan zihnin, elin, lisanın deneme lisanına kitleniyor. Oradan çıkıp şiire, kıssaya geçmek, bu türlü kapıyı açıp odadan salona çıkmak üzere kolay bir şey değil. Kısa da olsa bir müddet gerektiriyor. O lisanı aramak, tekrar edebiyat kurmaca lisanına dönmek ya da aksisi. Hem cinslerin kendi lisanı var hem de denemede kullandığın bir üslubu, birebir bir öyküye, romana taşıdığın vakit, orada vereceğin hasar var. Onlara dönebilmek için de eleştirel değil, kendine zalim olman, hem de ölçülerini kuramsal okumalarınla güçlendirmen gerekiyor. Eski metot bilgiye sahip olanlar mesela sanatı daima bir ilham sorunu, bir yetenek sorunu olarak alırlar. Evet yetenek kuraldır. Kimse kusura bakmasın. Yetenek dünyada eşit dağıtılan bir şey değil. Aslında dünyanın adil bir yer olduğunu size kim söyledi? Lakin o yeteneği geliştirmek, kollamak gerekiyor. Ondan sonrası üstüne inşa edeceğin şeyi âlâ kurmak, seçimlerini yeterli yapmak gerekiyor. Ama konfeksiyonlaşma tehlikesine de düşmemek gerekiyor.”

“Bir kalemi 50 yıl canlı tutmak kolay bir şey değil”

Bu tespitini genç yaşta sezgileriyle öğrendiğini lisana getiren Mungan, “Çok güzel yaptığım söylenen şeylerden bir tane daha yapmadım. ‘Yaz Geçer’ kitabım 1993’te birinci baskısını yapmış. Her sene yeni baskı yapar, artık onun macerası. Hatta ‘Yalnız bir Opera’ şiiri benden bağımsız kendi başına bir tarih oldu. Artık bunları çok yeterli yaptıktan sonra, ‘okur bunu çok beğendi, bundan bir tane daha yapayım’ dememek bir aydın ve muharririn namusudur benim için.” görüşünü paylaştı.

Murathan Mungan, yazarlığında üretkenliğinin en büyük kaynağının yetinmemek olduğunu belirterek, “Tekrarlamamak, tıpkı tuzaklara düşmemek, ‘Bu da daima tıpkı şeyi yazıyor’ dedirtmemek benim derdim. Fakat söylediklerime beni ben yapan temel kederler, dünya görüşüm, siyasi duruşum, bir sürü şey eklenir. Bunlar için senin o tezgahı canlı tutman gerekiyor. Bir kalemi 50 yıl canlı tutmak kolay bir şey değil. Bunun için de çok çalışman gerekiyor. Biz genel olarak tembel bir toplumuz.” dedi.

Elinde yayımlamaya hazır birçok yapıtı olduğunu, ama son devirde 2 büyük roman üzerine çalıştığını anlatan Mungan, kelamlarını şöyle tamamladı:

“Bir tanesi beni çok fazla heyecanlandıran bir roman. O kadar uzun vakit ona emek harcadım ki, bir o kadar daha emek gerektiriyor. Çok değer verdiğim bir iş ve ismi şimdilik ‘Bir İstanbul Romanı’. Konusu 1841’de İstanbul’da başlıyor, 1979’da İstanbul’da bitiyor. Bir tuhaf panoramik bir kitap ve içeriği varlıklı. Ancak ameleliği çok. Çok araştırmam, çok taş taşımamı gerektiriyor. İkinci de ‘Şairin Romanı’ çıktığı günlerde çok sevildi. Kitap, bilhassa Anadolu’da hiç beklemediğim biçimde gün günden daha büyüyerek ilgiyle karşılandı ve birçok okurumun en beğenilen kitabı. Ben de oldukça bir vakit evvel başladığım, ‘Şairin Romanı’ndaki Moottah’ın vaktinde tekrar öteki bir gezegende geçen distopik bir ütopya yazıyorum.”