TDED Genel Başkanı Erdem’den “Dünya Türk Lisanı Ailesi Günü” bildirisi Açıklaması

Türkiye Lisan ve Edebiyat Derneği (TDED) Genel Başkanı Ekrem Erdem, “15 Aralık Dünya Türk Lisanı Ailesi Günü”nün, Türk lisanının kozmik pahasını ve farklı coğrafyalarda yaşayan 200 milyon insanı birleştiren gücünü bir defa daha teyit ettiğini vurguladı.

Dernekten yapılan açıklamada görüşlerine yer verilen Fazilet, Türk lisanının, kadim medeniyetler mirasının üniversal kıymeti olarak tescil edildiğini belirtti.

“Cumhurbaşkanı’mız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın önerisi, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan’ın ortak teşebbüsüyle UNESCO’nun 3 Kasım 2025 tarihinde Semerkant’ta düzenlenen 43. Genel Konferansı’nda 26 ülkenin oyuyla 15 Aralık tarihi, ‘Dünya Türk Lisanı Ailesi Günü’ ilan edildi.” bilgisini paylaşan Fazilet, bu kararın Türk lisanının kozmik bedelini ve farklı coğrafyalarda yaşayan 200 milyon insanı birleştiren gücünü bir sefer daha teyit ettiğinin altını çizdi.

Erdem, “UNESCO tarafından 15 Aralık’ın ‘Dünya Türk Lisanı Ailesi Günü’ olarak belirlenmesi kadar, kararın Türk dünyasının en kadim kültür merkezlerinden Semerkant’ta açıklanması da bir o kadar manalı olmuştur. Danimarkalı lisan bilimci Wilhelm Thomsen, Türkçenin tarihine ışık tutan 8. yüzyıla ilişkin ‘Orhun Yazıtları’nı çözerek 15 Aralık 1893’te tüm dünyaya duyurmuştur.” tabirlerini kullandı.

“Kültürel ve manevi bağları daha da güçlendirecek”

Ekrem Fazilet, “Dünya Türk Lisanı Ailesi Günü”nün 200 milyondan fazla insan tarafından konuşulan Türkçenin geleceği açısından çok değerli bir adım olduğuna işaret ederek, “Türk lisanı, ortak geçmişimizi, niyet biçimimizi ve kültürel kimliğimizi belirleyen güçlü bir bağdır. Bu karar, Türk dünyasının ortak bedeli olan Türk lisanının memleketler arası seviyede tanınırlığını artıracak, Türkçe konuşan topluluklar ortasındaki kültürel ve manevi bağları daha da güçlendirecek.” görüşünü paylaştı.

Türkiye Cumhuriyeti ve Türk devletlerinin özverili çalışmalarıyla hazırlanan bu teklifin ortak lisan hazinelerini muhafaza ve gelecek kuşaklara canlı, varlıklı ve güçlü biçimde aktarma azimlerini katlayarak artıracağını vurgulayan Fazilet, lisanın bir millet için en pahalı hazine, birlik, dirlik, bütünlüğün lisan ile kaim olduğunu anlattı.

“Türk dünyasının geleceği açısından kıymetli bir karar”

Erdem, Türk lisanının maruz kaldığı ve atlattığı badirelere karşın 21. asırda yoluna daha güçlü devam edeceği kanaatinde olduğunu belirterek, şunları kaydetti:

“Ortak alfabe ve yazı lisanı ile millet olarak ortaya koyduğumuz irade ve kararlılıkla var olma uğraşımız, Türk cumhuriyetleriyle birlikte ortak bahtımızdır. Ortak lisan hazinemizin değerinin farkında, idrakinde olduğumuz surece medeniyet bütünlüğümüzü, kültürel hazinelerimizi de keşfedecek ve gelecek kuşaklara aktaracağız. Bizden sonraki kuşaklara mihmandarlık edecek kolektif bir hafızanın mimarları olacağız. Bugün ortak anma günü sembolü olarak sahiplendiğimiz Orhun Yazıtları’ndan günümüze taşınan kelamlı ve yazılı ortak miras, dünya üzerindeki daimi varlığımızın en değerli göstergesidir.

Dünya Türk Lisanı Ailesi Günü’nün öbür kıymetli bir istikameti ise ulusal seviyede kutlanan Türk Lisan Kurumumuzun açılış tarihini simgeleyen 26 Eylül Lisan Bayramı ile 13 Mayıs 1277’de Karamanoğlu Mehmet Bey’in yayımladığı fermana nispetle Türkçenin resmi lisan ilan edilişini simgeleyen Türk Lisan Bayramı’nın kapsamlarını aşan ve Türkçe konuşan halkları kucaklayarak memleketler arası seviyede sesimizi ve kelamımızı yükselten bir misyonun tezahürüdür.”

Erdem, 34 harften oluşan ortak Türk alfabesinin, Türk Devletleri Teşkilatının uhdesinde oluşturulan Türk Dünyası Ortak Alfabe Komitesinin 9-11 Eylül 2024’te Bakü’de yapılan üçüncü toplantısında kabul edildiğini, 7 Ekim 2025’te de Azerbaycan’ın Gebele kentinde düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) 12. Devlet Liderleri Kurulu Doruğu’nda ortak Türk alfabesi ile kitap basılması kararının alındığını bildirdi.

Astana’da faaliyet gösteren Türk Akademisi tarafından Abay Kunanbay’ın “Kara Sözler”i ile Cengiz Aymatov’un “Beyaz (ak) Gemi (kemi)” isimli yapıtlarının ortak Türk alfabesiyle basıldığına dikkati çeken Fazilet, “Bu iki karardan sonra Türk dünyasının ortak uğraşıyla UNESCO tarafından bu türlü bir kararın alınması, özelde Türkçenin genelde de Türk dünyasının geleceği açısından kıymetli bir karar olmuştur. Güzel olsun.” değerlendirmesinde bulundu.

Üye ülkelerde 15 Aralık’ın her yıl bayram havasında Türk lisanı ve kültürüne yönelik faaliyetlerle aktif olarak kutlanması gerektiğinin altını çizen Fazilet, “Sayın Cumhurbaşkanı’mız Recep Tayyip Erdoğan başta olmak üzere, kardeş ülkelerin devlet liderlerine, emeği geçen kurum ve kuruluş yöneticilerine şükranlarımızı sunuyor, Türk dünyasının ‘Dünya Türk Lisanı Ailesi Günü’nü en içten hislerimizle kutluyoruz.” sözlerini kullandı.